Ουίλλιαμ Τζατζ, Ο πιστός φίλος και συνοδοιπόρος της Ε.Π.Μλαβάτσκυ

 

 

judge en

Σύντομη αναφορά στη ζωή και το έργο του Oυϊλλιαμ Τζατζ, συνιδρυτή του Θεοσοφικού Κινήματος

Ο Ουίλιαμ Τζατζ υπήρξε ένας από τους τρεις ιδρυτές της Θεοσοφικής Εταιρείας το 1875. Η άοκνη και καρποφόρα προσπάθειά του στη διάδοση και εδραίωση του Θεοσοφικού έργου στην Αμερική και το συγγραφικό του έργο – που επεξηγεί και απλουστεύει τα κείμενα της Ε.Π.Μπλαβάτσκυ – τον κατατάσσουν στην κορυφή των πρωτεργατών της πρώιμης Θεοσοφικής Κίνησης.

Γεννήθηκε στο Δουβλίνο το 1851 και στο έβδομο έτος του αρρώστησε βαριά. Ο θεράπων ιατρός ανακοίνωσε στους γονείς το θάνατό του, αλλά προς γενική κατάπληξη συνήλθε ξαφνικά και σταδιακά ανέκτησε την υγεία του. Το παιδί που ανάρρωσε ήταν εντυπωσιακά διαφορετικό από εκείνο που είχε φτάσει στις πύλες του θανάτου. Μετά την ασθένειά του μπορούσε να διαβάζει – ικανότητα που δεν είχε διαπιστωθεί πριν – και βυθιζόταν στη μελέτη σοβαρών βιβλίων περί υπνωτισμού, μαγείας, θρησκείας και φιλοσοφίας.
Μετά τον θάνατο της μητέρας τους, ο πατέρας με τα έξι παιδιά του μετανάστευσαν στην Αμερική το 1864, εγκαταστάθηκαν στο Μπρούκλιν και ο Ουϊλιαμ συνέχισε το σχολείο του και σπούδασε Νομικά με ειδίκευση στο εμπορικό δίκαιο. Όταν ενηλικιώθηκε απέκτησε την Αμερικανική υπηκοότητα και σαν δικηγόρος ήταν πλατιά αναγνωρισμένη η συμπόνια του, η τιμιότητα, η ευσυνειδησία και η ευφυΐα του, ώστε τον αποκαλούσαν «ο Χριστός του Νομικού Επαγγέλματος».

Το Φθινόπωρο του 1874 – σε ηλικία 23 ετών - γνώρισε την Ε.Π.Μπλαβάτσκυ με τη μεσολάβηση του πρώην Συνταγματάρχη Χένρυ Στηλ Όλκοτ. Η συνάντηση ήταν καθοριστική, άλλαξε ριζικά τη ζωή του και επηρέασε βαθιά το Θεοσοφικό Κίνημα. Έχοντας αντικρίσει «το λιονταρίσιο βλέμμα και τη διαμαντένια καρδιά» της Μπλαβάτσκυ, πέρναγε πολλά βράδια μαθαίνοντας κοντά της. Ήδη από την πρώτη στιγμή της γνωριμίας τους, ήταν – κατά δήλωσή του - σαν να γνωρίζονταν αιώνες πριν και συνέχιζαν το έργο τους από το σημείο στο οποίο είχαν σταματήσει.

Η ίδρυση της Θεοσοφικής Εταιρείας «για την έρευνα των πνευματιστικών φαινομένων» έγινε τον επόμενο χρόνο, το 1875, στη Νέα Υόρκη.

Τρία χρόνια μετά την ίδρυση της Θεοσοφικής Εταιρείας, η Ε.Π.Μπλαβάτσκυ και ο Χένρυ Όλκοτ έφυγαν από την Αμερική - λόγω μεγάλων αντιδράσεων - και μετέφεραν την έδρα της Θ.Ε. στη Βομβάη αρχικά και αργότερα στο Αντυάρ του Μανδράς. Η μικρή ομάδα της Αμερικής αφέθηκε στα χέρια του Ουϊλλιαμ Τζατζ, τον οποίο η Ε.Π.Μπλαβάτσκυ εμπιστευόταν περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο στον κόσμο - κατά δήλωσή της - και τον θεωρούσε «καρδιά και ψυχή της Θ.Ε. στην Αμερική», λέγοντάς του ότι: «σε σένα κυρίως, αν όχι αποκλειστικά, οφείλει την ύπαρξή της η Θ.Ε. στην Αμερική».

Με την αυτονόμηση του Αμερικανικού Τομέα της Θ.Ε., το 1886, και τη λειτουργία του Εσωτερικού Τμήματος της Αμερικής, η Ε.Π.Μπλαβάτσκυ όρισε τον Ου.Τζατζ ως τον «μοναδικό αντιπρόσωπό της» και «το μοναδικό κανάλι μέσω του οποίου θα γίνεται οποιαδήποτε επικοινωνία ανάμεσα στα μέλη του ως άνω Τμήματος και εμού…λόγω της ιδιότητάς του ως Τσέλα (Μαθητή), που έχει ιστορία 13 ετών».

Ξεπερνώντας σιγά-σιγά το μεγάλο κενό στη ζωή του από την αναχώρηση της Ε.Π.Μπλαβάτσκυ στην Ινδία, ξεκίνησε με μια ομάδα αφοσιωμένων συνεργατών την οργάνωση και προώθηση του Θεοσοφικού έργου στην Αμερική. Με την καθοδήγησή του έγιναν ενέργειες για συγκρότηση σε ομάδες των διάσπαρτων ανά τη χώρα μελών και τη δημιουργία παραρτημάτων. Έδινε διαλέξεις σε όλες τις Πολιτείες και έκανε τη δουλειά πολλών ανθρώπων. Κάθε ελεύθερη στιγμή του την αφιέρωνε στη Θεοσοφία, αφαιρώντας χρόνο μόνο για φαγητό και ανάπαυση. Πρώτα πήγαινε ο ίδιος ως κύριος ομιλητής και στη συνέχεια όριζε άτομα να περιοδεύουν συνεχώς, δίνοντας διαλέξεις, συγκροτώντας ομάδες και στηρίζοντας τα κέντρα που ιδρύονταν. Κατάφερε ώστε το Αμερικανικό Τμήμα της Θ.Ε. να γίνει το πλέον δραστήριο και με τα περισσότερα μέλη. Το 1895, μετά από έντεκα χρόνια δουλειάς, τα τμήματα αυξήθηκαν από 12 σε 102 και τα μέλη από 264 σε 3700.

Επεδίωξε ακούραστα και επίμονα την προβολή και πραγμάτωση του μεγάλου οράματος για Θεοσοφικό Έργο ανά τον κόσμο, την κάλυψη της αδήριτης ανάγκης της ανθρωπότητας για καινούρια προοπτική του εαυτού και του σύμπαντος. Πρόβαλε το όραμα του Κινήματος που ήταν η αναβάθμιση της ανθρώπινης αντίληψης προς πνευματικούς στόχους, μέσω κατανόησης και αφομοίωσης των Θεοσοφικών Διδασκαλιών που παραδόθηκαν μέσω του συγγραφικού και προφορικού έργου της ιδρύτριας Έλενας Μπλαβάτσκυ.

Οργάνωσε τακτικές συναντήσεις, ίδρυσε δανειστική βιβλιοθήκη και ξεκίνησε την έκδοση κειμένων. Τον Απρίλιο του 1886 ξεκίνησε την έκδοση του περιοδικού «Ατραπός», που έγινε το επίσημο όργανο του Αμερικανικού Τμήματος της Θ.Ε. Το περιοδικό ήταν ένας λογοτεχνικός κρουνός από τον οποίο έρεε ένα ασταμάτητο ρεύμα λαμπρών και εμπνευσμένων διδασκαλιών. Έγραφε ο ίδιος τα περισσότερα άρθρα με διάφορα ψευδώνυμα και η Μπλαβάτσκυ αποκαλούσε το περιεχόμενο του περιοδικού «Αγνό Μπούντι».

Το ύφος της γραφής ήταν απλό, άμεσο και σαφές. Είχε την ικανότητα να απλουστεύει – μέσω των άρθρων, των ομιλιών και των συζητήσεων – πολύ δύσκολες και σύνθετες διδασκαλίες σε επίπεδο κατανοητό από πολλούς. Δίδασκε με απλό και κατανοητό λόγο: Τί είναι Θεοσοφία, από πού προέρχεται, τί διδάσκει πάνω στα μεγάλα ζητήματα της γέννησης και του θανάτου, των ηθών και της ηθικής, του Κάρμα και της Μετενσάρκωσης, του καλού και του κακού, καθώς και για τα μυστήρια της Θεότητας.

Τρία χρόνια μετά ξεκίνησε το «Θεοσοφικό Φόρουμ», ένα ολιγοσέλιδο έντυπο για ερευνητές, με απαντήσεις σε ερωτήματα μελών και αναγνωστών. Αρθρογραφούσε επίσης στο περιοδικό «Θεόσοφος» του Αντυάρ στην Ινδία, στον «Εωσφόρο» του Λονδίνου και σε δύο ή τρία άλλα περιοδικά. Ασκώντας «δικηγορία» την ημέρα, εργαζόταν στο σπίτι μέχρι πολύ αργά.

Το 1888 κυκλοφόρησε η «Επιτομή της Θεοσοφίας», ένα εξαιρετικό δείγμα περιληπτικής παρουσίασης των κύριων γραμμών της Αρχαίας Σοφίας και μέχρι το 1893 εκδόθηκαν «Οι Αφορισμοί του Γιόγκα» του Πατάντζαλι με σχόλια του Ου.Τζατζ, οι «Απόηχοι από την Ανατολή», το «Μπαγκαβάτ Γκιτά» με σχόλιά του επίσης, «Οι Επιστολές που με βοήθησαν» και το βιβλίο σταθμός «Ο Ωκεανός της Θεοσοφίας», που είναι το απόσταγμα της Θεοσοφικής διδασκαλίας, δοσμένο με απλό και κατανοητό τρόπο. Το τελευταίο του σημαντικό σχέδιο, που δεν πρόλαβε να το υλοποιήσει, ήταν να γράψει ένα βιβλίο για τον Αποκρυφισμό.

Προσκλήθηκε το 1893 και μίλησε για τις «Βασικές Αρχές της Θεοσοφίας», στο Συμβούλιο των Θρησκειών που έγινε στο Σικάγο, στη διάρκεια της Παγκόσμιας Έκθεσης. Στο ίδιο Συμβούλιο μίλησε και η Άννι Μπεζάντ. Τον επόμενο χρόνο, το Συμβούλιο των Θρησκειών έγινε στο Σαν Φραντζίσκο, ο Ου.Τζατζ ήταν επίσημος προσκεκλημένος και μίλησε για «Τα σημεία στα οποία συμφωνούν οι Θρησκείες».

Με τον θάνατο της Ε.Π.Μπλαβάτσκυ τον Μάιο του 1891, η Θεοσοφική Εταιρεία έχασε τη συνεκτική της δύναμη. Η απώλειά της δυνάμωσε τον πρώτο καιρό τους δεσμούς μεταξύ των μελών, οι οποίοι όμως χαλάρωσαν βαθμιαία καθώς αφυπνίστηκαν οι προσωπικοί ανταγωνισμοί. Το αυτόνομο Αμερικανικό Τμήμα της Θεοσοφικής Εταιρείας υπό την ηγεσία του Ου.Τζατζ, προόδευε και επεκτεινόταν σταθερά, καθώς ο Ου.Τζατζ σκεφτόταν και δρούσε ακολουθώντας πιστά και σταθερά τις προφορικές και γραπτές παρακαταθήκες της Ε.Π.Μπλαβάτσκυ και των Διδασκάλων.

Η περίοδος 1894/1895 σηματοδοτείται από την «Υπόθεση Τζατζ», που ταλαιπώρησε αφάνταστα τον ίδιο αλλά και τον Αμερικανικό Τομέα της Θεοσοφικής Εταιρείας. Ο Ου.Τζατζ κατηγορήθηκε ότι ήταν αποδέκτης μηνυμάτων των Διδασκάλων, γεγονός που είχε σταματήσει από τον θάνατο της Μπλαβάτσκυ και μετά, όπως είχε δηλωθεί από τους Διδασκάλους. Λόγω του ότι αυτή η δίκη αποτελούσε κατάφωρη παραβίαση της ουδετερότητας της Εταιρείας σε θέματα πεποιθήσεων, η υπόθεση μπήκε στο αρχείο.

Η δυσαρέσκεια των μελών για την σπίλωση του Ου.Τζατζ ήταν περισσότερο από εμφανής και αυτό οδήγησε στον πλήρη χωρισμό του Αμερικανικού Τμήματος από την παγκόσμια Θεοσοφική Εταιρεία, το 1895.

Η κατάσταση της υγείας του Ου.Τζατζ ήταν για μεγάλο χρονικό διάστημα πολύ κακή. Όμως, παρά την ξαφνική επιδείνωση συνέχισε να υπαγορεύει επιστολές και να κρατά σημειώσεις για μελλοντικές δράσεις. Πέθανε τον Μάρτιο του 1896, λίγο πριν κλείσει τα 45 του χρόνια.

Την Προεδρία του Αμερικανικού Τμήματος ανέλαβε η Κατερίνα Τίνγκλεϊ που ανέπτυξε μεγάλο κοινωνικό κυρίως και Θεοσοφικό έργο. Ο Ρόμπερτ Κρόσμπι απείχε από κοινή προεδρία και διέθεσε αθόρυβα ό,τι είχε, χρόνο, χρήματα και δυνάμεις για το Θεοσοφικό έργο. Ο Κρόσμπι υπήρξε, ουσιαστικά, ο συνεχιστής του έργου του Τζατζ.

Κλείνοντας αυτή τη σύντομη αναφορά, πρέπει να τονίσουμε ότι ο Ου.Τζατζ παρέμεινε μέχρι τέλους συνεπής στις αρχές του. Η ζωή του ήταν αποστολή, σκοπός, αγώνας. Η ενεργητικότητά του, η λεπτολογία του, η ειλικρίνεια και η φιλαλήθειά του, το σθένος του, το όραμά του, η απλότητα και η σαφήνεια στη διδασκαλία πολύ περιεκτικών και δυσνόητων αποκρυφιστικών διδασκαλιών, ήταν μερικές από τις αναγνωρισμένες εμφανείς πτυχές του εαυτού του. Είχε σε μεγάλο βαθμό ταπεινότητα και δεν επεδίωξε ποτέ την αυτοπροβολή. Ήταν ο μοναδικός που πήρε τα ηνία, που κράτησε ψηλά τον θεοσοφικό πυρσό όταν έφυγε από τη ζωή η Έλενα Μπλαβάτσκυ.

Δίδασκε και επέμενε στη συνεχή μελέτη για αφομοίωση και συνειδητοποίηση των Νόμων, των Αξιωμάτων και των Ιδεών της Μυστικής Δοξασίας, σε τρεις από τις οποίες έδινε ιδιαίτερη έμφαση:

«…(Πρώτον) ότι υπάρχει η μεγάλη Αιτία – με την έννοια μιας διαδικασίας – που ονομάζεται η Αιτία της Υπέρτατης Τελείωσης και της Ανθρώπινης Αδελφότητας. Πάνω σε αυτό θεμελιώνεται η ουσιαστική ενότητα ολόκληρης της ανθρώπινης οικογένειας και είναι μια δυνατότητα, επειδή θεία τελειότητα και πραγμάτωση της αδελφότητας σε κάθε πεδίο ύπαρξης, είναι ένα και το αυτό…

Η δεύτερη Ιδέα είναι ότι ο άνθρωπος είναι μια ύπαρξη που μπορεί να ανέλθει στην τελειότητα, στο ύψος του Θεού, επειδή ο ίδιος είναι ένας ενσαρκωμένος θεός…

Και η τρίτη Ιδέα είναι…το ανώτερο παράδειγμα των άλλων. Είναι ότι οι Διδάσκαλοι αυτοί που έχουν φτάσει στην τελειότητα…, είναι ζωντανές αληθινές πραγματικότητες και όχι ψυχρές και απόμακρες αφαιρετικές έννοιες…»

 

© blavatsky.gr 
Επιτρέπεται η αντιγραφή αποσπασμάτων υπό τον όρο ότι δεν γίνονται αλλαγές, δεν προστίθενται λέξεις ή εικόνες και ότι η πηγή αναγράφεται πλήρως και σωστά.