Ο Κύκλος του Προσκυνητή

Η παρουσίαση του άρθρου έγινε στο ITC Conference, στη Χάγη, στις 12 Αυγούστου 2010

Η εσωτερική διδασκαλία που καταγράφεται στη «Μυστική Δοξασία» αφορά στη διεξοδική ανάπτυξη των τριών θεμελιωδών προτάσεων, οι οποίες και προλογίζουν το έργο.

Η Τρίτη θεμελιώδης πρόταση, είναι μοναδική σε περιεχόμενο, καθώς παρουσιάζει, αν και σε λίγες μόνο γραμμές, όλα τα σχετικά με την ύπαρξη των Μονάδων-Ψυχών στο σύμπαν και τον σκοπό της εξέλιξής τους που είναι η κατάκτηση της θείας συνειδητότητας μέσα από τη γνώση του Σύμπαντος.

Αναφέρεται στην κυκλική περιπλάνηση της μονάδας-ψυχής δια μέσου των πεδίων του σύμπαντος  και στον νόμο που υποστηρίζει το ταξίδι της ατομικής ζωής σε αυτό, το λεγόμενο «ταξίδι του προσκυνητή». Η Μονάδα, δηλαδή, ο «προσκυνητής», φυλακισμένος σε διαφορετικά πέπλα - όπου κάθε πέπλο αποτελεί μια διαφορετική κατάσταση συνειδητότητας – αποκτά εμπειρίες που τον βοηθούν να φέρει στην επιφάνεια τις εγγενείς ληθαργούσες δυνάμεις που διαθέτει και προοδευτικά να διευρύνει την ατομική του συνειδητότητα έως ότου σπάσει τα δεσμά της μορφής και της επανενσάρκωσης. Το ταξίδι του προσκυνητή υποστηρίζεται από τον Νόμο του Κάρμα και της Μετενσάρκωσης αλλά και από τους Πρεσβύτερους Αδελφούς που παραστέκονται στην ανθρωπότητα για να την συνδράμουν και να την εκπαιδεύσουν νοητικά, ηθικά και πνευματικά.

Αυτό που, πράγματι,  εντυπωσιάζει τον ερευνητή είναι η σαφήνεια με την οποία καθορίζεται ο στόχος αυτού του «προσκυνήματος» και ότι ο μόνος τρόπος για την πραγμάτωση αυτού του στόχου είναι η ελευθερία επιλογής και η ατομική προσπάθεια καθενός. Η Θεοσοφία είναι το μονοπάτι της Γνώσης που δίνοντας έμφαση στους νόμους του σύμπαντος βοηθάει τον ερευνητή να αντιληφθεί ότι για να σωθεί από τη δυστυχία το μόνο που έχει να κάνει είναι να προσαρμοστεί στον Θείο Νόμο.


Συγκεκριμένα η Τρίτη Θεμελιώδης Πρόταση της Μυστικής Δοξασίας αναφέρει ότι υπάρχει:

«Η θεμελιώδης ταυτότητα όλων των ψυχών με την Παγκόσμια Υπερ-Ψυχή (η τελευταία όντας μια όψη της Άγνωστης Ρίζας). Και το αναγκαστικό προσκύνημα κάθε Ψυχής – ενός σπινθήρα της πρώτης – μέσω του Κύκλου της Ενσάρκωσης ή της Αναγκαιότητας, σύμφωνα με τον Κυκλικό και Καρμικό νόμο, κατά τη διάρκεια όλης της περιόδου. Με άλλα λόγια, καμιά καθαρά πνευματική Μπούντι (θεία Ψυχή) δεν μπορεί να έχει ανεξάρτητη συνειδητή ύπαρξη, αν ο σπινθήρας που πρόβαλε από την καθαρή Ουσία της Παγκόσμιας Έκτης αρχής (ή ΥΠΕΡ-ΨΥΧΗΣ): α) δεν περάσει μέσα από κάθε στοιχειακή μορφή του φαινομενικού κόσμου αυτού του Μανβαντάρα καί β) δεν αποκτήσει ατομικότητα, πρώτα μέσω φυσικής ώθησης και ύστερα μέσω αυτοπροκαλούμενων και αυτο-εφευρισκόμενων προσπαθειών (ελεγχόμενων από το Κάρμα), ανεβαίνοντας έτσι όλες τις βαθμίδες της διάνοιας, από το κατώτερο μέχρι το ανώτερο Μάνας, από το ορυκτό και το φυτό μέχρι τους αγιότερους των αρχαγγέλων (Ντυάνι-Μπούντα). Το βασικό δόγμα της Εσωτερικής Φιλοσοφίας δεν δέχεται προνόμια ή ειδικά χαρίσματα στον άνθρωπό, εκτός από εκείνα που κέρδισε με το Εγώ του μέσω προσωπικής προσπάθειας και χάρης, μέσα από μια μακριά σειρά μετεμψυχώσεων και μετενσαρκώσεων.» (Μ.Δ, Ι, 17)

Ας δούμε τι μας λέει τμηματικά.

« Η θεμελιώδης ταυτότητα όλων των ψυχών με την Παγκόσμια Υπερ-Ψυχή (η τελευταία όντας μια όψη της Άγνωστης Ρίζας.»

Η Παγκόσμια Υπέρ-Ψυχή, μια όψη της Άγνωστης Ρίζας, είναι το Κέντρο από το οποίο απορρέουν οι μυριάδες σπινθήρες της αιωνιότητας που είναι οι Μονάδες – οι ψυχές όπως λέγονται. Η Μονάδα, ένας Σπινθήρας Αιωνιότητας,  από τον ύψιστο Αρχιτέκτονα του σύμπαντος έως το ελάχιστο σημείο ζωής που είναι το άτομο, πρέπει να  εκτελέσει μια παλινδρομική κυκλική πορεία μέσα στο σύμπαν που ονομάζεται «Κύκλος της Αναγκαιότητας» ή «Κύκλος του Προσκυνητή». Ο Προσκυνητής είναι η Μονάδα σε διαδοχικές ενσαρκώσεις.

 Αυτή η διάσπαση του Ενός στα Πολλά, μέσα στα οποία βρίσκεται η Ουσία του Ενός, υπάρχει καλυμμένη κάτω από όλες και μέσα σε όλες τις καταστάσεις της εκδήλωσης, γίνεται η βάση της Θεοσοφικής διδασκαλίας που είναι ο νόμος της ενότητας και της αδελφότητας όλων των εκδηλωμένων.

Καθετί μέσα στον Κόσμο, σε οποιοδήποτε επίπεδο εξέλιξης κι αν βρίσκεται, είναι ένα απειροελάχιστο τμήμα της Θεότητας, είναι αδελφό με όλα τα άλλα, έχει ζωή και  συνειδητότητα του επιπέδου μέσα στο οποίο υπάρχει και πρόκειται να αναπτύξει τις εγγενείς δυνάμεις που ως Μονάδα εμπεριέχει, μέσω της προβολής της στο σύμπαν.


Στη συνέχεια μας λέει ότι υπάρχει:

 «το αναγκαστικό προσκύνημα κάθε Ψυχής – ενός σπινθήρα της πρώτης – μέσω του Κύκλου της Ενσάρκωσης ή της Αναγκαιότητας, σύμφωνα με τον Κυκλικό και Καρμικό νόμο, κατά τη διάρκεια όλης της περιόδου».

Ο Ένας Κοσμικός Νόμος είναι συνώνυμος του Θείου Ιδεατού. Είναι ο Νόμος που διέπει το Σύμπαν και θέτει σε Τάξη την εκδηλωμένη ζωή. Στον πυρήνα του βρίσκεται το παγκόσμιο σχέδιο του Γίγνεσθαι σύμφωνα με τον παγκόσμιο Νόμο των Κύκλων, του Κάρμα και της Μετενσάρκωσης.

1. Ο νόμος των Κύκλων ή της Περιοδικότητας είναι η βάση της κίνησης στο σύμπαν και όλης της ζωής που εξελίσσεται εντός του. Ακριβώς η Δεύτερη θεμελιώδης πρόταση της Μ. Δ. αναφέρει ότι:

“Αυτός ο δεύτερος ισχυρισμός της Μυστικής Δοξασίας είναι η απόλυτη παγκοσμιότητα εκείνου του νόμου της περιοδικότητας, της παλίρροιας και της άμπωτης, της απόσυρσης και της ροής, που η φυσική επιστήμη έχει παρατηρήσει και καταγράψει σε όλα τα τμήματα της φύσης. Μια τέτοια εναλλαγή, όπως αυτή της Μέρας και της Νύχτας, της Ζωής και του Θανάτου, του Ύπνου και της Εγρήγορσης, είναι ένα γεγονός τόσο κοινό, τόσο απόλυτα παγκόσμιο και χωρίς εξαίρεση, ώστε είναι εύκολο να κατανοήσουμε πως μέσα σε αυτό βλέπουμε έναν από τους απόλυτα θεμελιώδεις νόμους του σύμπαντος.» (ΜΔ Ι,18)


2. Υπάρχει ο ένας ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΝΟΜΟΣ της ΑΡΜΟΝΙΑΣ – το ΚΑΡΜΑ. Είναι ο Νόμος που ρυθμίζει αμερόληπτα, σωστά και δίκαια τη γέννηση, την εξέλιξη και το «θάνατο» όλων  όσα δεν είναι αθάνατα. Είναι το πανταχού παρόν θείο πάντα σε δράση.

Ο νόμος της κυκλικής κίνησης ελέγχεται από τον ύψιστο νόμο της Αρμονίας ή του Κάρμα και είναι μόνον αυτός που καθορίζει, ελέγχει και μπορεί να σταματήσει τον κύκλο των μετενσαρκώσεων. Είναι ο νόμος που πάντα  εξισορροπεί το αποτέλεσμα με την αιτία του, έτσι, μόνο αυτός μπορεί να σταματήσει τις επαναφορές στον κόσμο της μορφής, όταν δεν υπάρχουν πλέον κίνητρα.

Με τις περιοδικές επαναγεννήσεις σε διάφορα σώματα και επομένως σε διαφορετικές καταστάσεις συνειδητότητας, το εγώ του προσκυνητή κερδίζει τις εμπειρίες που χρειάζεται και αναπτύσσει τις εγγενείς του δυνάμεις που το βοηθούν τελικά στην επίτευξη του εξελικτικού σκοπού του.


3. Ο στόχος αυτός που είναι η ομοίωση με το θείο υποστηρίζεται από τον Νόμο της Εξέλιξης που συντελείται από τα «πλήθη» των αθάνατων Μονάδων. Αφορά στην αέναη παρουσία της όλης  Σοφίας, στην παντογνωσία, που διαφυλάσσουν οι ύψιστοι «Πατέρες», οι «Μεγάλες Ψυχές», οι Μαχάτμα και οι Βούδες, οι «προστάτες» του ανθρώπινου είδους. Αφορά επίσης στην Παντοδυναμία, εκείνη τη δημιουργική ποιότητα που αναζητεί να κινητοποιεί αδιάλειπτα το σύνολο της εξέλιξης παντού από το κατώτερο μέχρι το ανώτερο ον.


Και συνεχίζει:

«Με άλλα λόγια, καμιά καθαρά πνευματική Μπούντι (θεία Ψυχή) δεν μπορεί να έχει ανεξάρτητη συνειδητή ύπαρξη, αν ο σπινθήρας που πρόβαλε από την καθαρή Ουσία της Παγκόσμιας Έκτης αρχής (ή ΥΠΕΡ-ΨΥΧΗΣ): α) δεν περάσει μέσα από κάθε στοιχειακή μορφή του φαινομενικού κόσμου αυτού του Μανβαντάρα. Καί β) δεν αποκτήσει ατομικότητα, πρώτα μέσω φυσικής ώθησης και ύστερα μέσω αυτοπροκαλούμενων και αυτο-εφευρισκόμενων προσπαθειών (ελεγχόμενων από το Κάρμα), ανεβαίνοντας έτσι όλες τις βαθμίδες της διάνοιας, από το κατώτερο μέχρι το ανώτερο Μάνας, από το ορυκτό και το φυτό μέχρι τους αγιότερους των αρχαγγέλων (Ντυάνι-Μπούντα)».


Αυτές οι γραμμές αναφέρονται στη μονάδα – ψυχή και στα περικαλύμματα που παίρνει για να υπάρχει στα συμπαντικά πεδία, πράγμα που οδηγεί στα διαφορετικά επίπεδα συνειδητότητας. Αυτή η διαφοροποίηση σχηματίζει μια κλίμακα ειδών Ζωής όπου κατατάσσονται ανάλογα με το εύρος της ατομικής συνειδητότητας σαν αποτέλεσμα της αρμονικής και ενεργού ανταπόκρισης στον παγκόσμιο Νόμο. Ας δούμε, λοιπόν, πιο αναλυτικά αλλά πάντα συνοπτικά τι λέει πάνω σ’ αυτό η Μ.Δ.

Πνεύμα και Ύλη

Η Ζωή εκδηλώνεται με δύο όψεις: ως Πνεύμα και ως Ύλη. Αυτές οι δύο όψεις είναι η στόφα από την οποία κατασκευάζεται ο κόσμος. Κατά την εκδήλωση είναι αλληλοεξαρτώμενες.

«Αλλά το Πνεύμα και η Ύλη δεν πρέπει να θεωρούνται σαν ανεξάρτητες πραγματικότητες αλλά ως δύο πλευρές ή όψεις του Απόλυτου (Παραμπράχμα) που αποτελούν τη βάση του εξαρτημένου Όντος, υποκειμενικής ή αντικειμενικής» (Μ.Δ. Ι, 15)

Οι δύο όψεις της εκδηλωμένης ζωής – το πνεύμα και η ύλη – είναι στενά συνδεδεμένες και αλληλοεξαρτώμενες, εφόσον το Πνεύμα μπορεί να εστιαστεί μόνο σε ένα υλικό όχημα, ενώ η ύλη θα παρέμενε μια κενή περιεχομένου αφαίρεση χωρίς το πνεύμα. Ενωμένες οι δύο όψεις συνθέτουν τη ζωή.

…. Η Μεγάλη Πνοή(το Πνεύμα)… είναι η πηγή και η αιτία της δύναμης κάθε ατομικής συνειδητότητας και παρέχει την καθοδηγητική διάνοια στο απέραντο πεδίο της κοσμικής Εξέλιξης.. Η ύλη που στην αρχική της κατάσταση ονομάζεται προκοσμική ριζική ουσία (Μουλαπρακρίτι) είναι εκείνη η όψη του Απόλυτου, η οποία αποτελεί τη βάση όλων των αντικειμενικών πεδίων της Φύσης.


«Έτσι από το Πνεύμα ή Κοσμικό Ιδεατό προέρχεται η δική μας συνειδητότητα. Από την Κοσμική Ουσία τα διάφορα οχήματα στα οποία εξατομικεύεται αυτή η συνειδητότητα και κατακτά την αυτοσυνειδητότητα» (Μ.Δ. Ι, 16)

«Δεν μπορεί να υπάρξει εκδήλωση της Συνείδησης, ημισυνείδησης ή ακόμα και ‘ασυνείδητης σκοπιμότητας’, παρά μόνο μέσω του φορέα της ύλης… μόνο μέσω κάποιας μοριακής συγκέντρωσης ή συγκρότησης το Πνεύμα ξεχύνεται σε ένα ρεύμα ατομικής ή υπο-συνείδητης υποκειμενικότητας. Και ακριβώς όπως η Ύλη υπάρχουσα ξέχωρα από την αντίληψη είναι μια απλή αφηρημένη ιδέα, έτσι αυτές οι δύο όψεις του ΑΠΟΛΥΤΟΥ …. είναι αμοιβαία αλληλοεξαρτώμενες…. Ο όρος ‘Ύλη’ έπρεπε να αναφέρεται στη συσσώρευση αντικειμένων δυνατής αντίληψης και ο όρος ‘Ουσία’, στα νοούμενα.» (ΜΔ, Ι, 329)

Το Πνεύμα είναι άϋλο, άμορφο. Είναι μια απεριόριστη και αιώνια κατάσταση. «Το πνεύμα στον άνθρωπο είναι το μόνο πραγματικό και αιώνιο τμήμα της ύπαρξής του. … καθετί στον άνθρωπο εκτός από το πνεύμα του, είναι πρόσκαιρο…» (Επιτομή, Ου.Τζατζ, σ.9)

Για την αρχαία σοφία, η πηγή της ζωής μας είναι το Πνεύμα, « Όλα τα πράγματα έχουν την καταγωγή τους στο πνεύμα- η εξέλιξη έχοντας ξεκινήσει πρωταρχικά από πάνω προχωρεί προς τα κάτω, αντί για το αντίθετο, όπως διδάσκεται από τη Δαρβινιακή θεωρία.» (ΜΔ, ΙΙ, 170-190)

Τι είναι Ζωή

Η Δημιουργία… συμπληρώνεται από εκείνη τη δύναμη που από τον Αποκρυφιστή ονομάζεται Ζωή και από την Επιστήμη «ενέργεια». Κάθε άτομο λέγεται ότι περιέχει τη δημιουργική ενέργεια της θείας πνοής..(Μ.Δ. I, 11,12)

«Από τη Μία Ζωή… προέρχεται το Σύμπαν των ζωών»  (I, 249-50)

Ονομάζεται επίσης «Γίγνεσθαι» - γιατί κατά τη Μυστική Δοξασία η Ζωή δεν έχει παρά μόνο ένα κατηγόρημα και αυτό είναι «η αιώνια ακατάπαυστη κίνηση» και αυτό αποδίδει ο όρος. Ονομάζεται επίσης «Νους ο κινών την ύλη».

Τι είναι η Μονάδα

«Μονάδα» σημαίνει το ένα και αδιαίρετο. Όταν χρησιμοποιούμε τον όρο έχουμε κατά νου την απειροελάχιστη ποσότητα Μοναδικής ουσίας, που δεν είναι δυνατόν να διαιρεθεί περαιτέρω, η πρώτη διαφοροποίηση της οποίας λέγεται «πνεύμα».

«Είναι η μόνη αθάνατη και αιώνια αρχή μέσα μας, όντας ένα αδιαίρετο τμήμα του ενιαίου όλου: του Παγκόσμιου Πνεύματος από το οποίο εκπορεύεται και στο οποίο απορροφάται στο τέλος του κύκλου.» (Μ.Δ. Ι 17, υποσ.2)

Η Μονάδα είναι ένα κέντρο ζωής και δραστηριότητας, μια ακτίνα από τον ωκεανό του Φωτός ή της Μοναδικής Ουσίας από την οποία απορρέει. Αντανακλώντας τον αρχικό τρόπο της απορροής της, κάθε μονάδα προβάλλει από την ουσία της ακτίνες στα επόμενα πεδία της διαφοροποίησης, που ως κέντρα ζωής, συνειδητότητας και δραστηριότητας μεταφέρουν συνεχώς σε κάθε πεδίο ενέργειες θείες, πνευματικές, νοητικές και άλλες. Για να υπάρξει στο σύμπαν η Μονάδα καλύπτεται με πέπλα. Χωρίς το περικάλυμμα θα έμενε ανεκδήλωτη.

Τα πέπλα αντιστοιχούν στα πεδία από τα οποία περνά.
Το πρώτο πέπλο που καλύπτει τη Μονάδα, είναι το ‘πνεύμα’. Και το πέπλο που περιβάλλει το πνεύμα, λέγεται ψυχή.

Υπάρχει μια τριαδική διαίρεση που αντιστοιχεί στη Μονάδα, στο Μετενσαρκωνόμενο Εγώ και στο Σώμα ή  Πνεύμα. Νους και Φύση. «Η Φύση είναι τριαδική: υπάρχει μια ορατή, αντικειμενική φύση. Υπάρχει μια αόρατη φύση…Και πάνω από αυτές τις δύο, το πνεύμα, πηγή όλων των δυνάμεων…» επίσης «…ο άνθρωπος είναι κι αυτός τριαδικός. Έχει ένα αντικειμενικό φυσικό σώμα, το ζωτικό αστρικό σώμα (ψυχή)….και …το κυρίαρχο, αθάνατο πνεύμα» (Α.Ι. ΙΙ, 588 FEP 57)

Έτσι, η θεία ψυχή μπορεί να έχει μια ανεξάρτητη (συνειδητή) ύπαρξη όταν ο σπινθήρας που ξεπήδησε από την Υπερ-Ψυχή, έχει διέλθει διαμέσου κάθε βαθμού του καθοδικού και του ανοδικού τόξου του κύκλου της ζωής

Υπάρχει μια διαρκής πίεση από το πνεύμα μέσα μας για να αναπτύξει εργαλεία διαμέσου των οποίων να μπορεί να εκδηλώνει τις δυνατότητές του. Τα βασίλεια της Φύσης είναι τέτοια εργαλεία που δείχνουν την κατά τάξη σταδιακή ανάδυση των ανταποκρινόμενων προσαρμογών. Και η ενεργούσα αρχή είναι πάντοτε «από μέσα προς τα έξω». (Θεότητα, Κόσμος & Άνθρωπος, του Τζ. Φάρδινγκ, κεφ..XI, σ.79)

Αν είμαστε τέλειοι , γιατί θα πρέπει να διέλθουμε διαμέσου της εξέλιξης;

Αυτό το ερώτημα είναι κεφαλαιώδους σημασίας. Είναι ένα ερώτημα που γεννιέται στο μυαλό κάθε ερευνητή μόλις αρχίσει να ασχολείται με τη Θεοσοφία

Υπάρχουν δύο πολύ σημαντικοί λόγοι εξ αιτίας των οποίων πρέπει να περάσουμε από την εξέλιξη. Κατά βάση το Εγώ είναι δυνητικά τέλειο. Αλλά για να κερδίσει αυτή την τελειότητα πρέπει να το αποδείξει στη ζωή. Πρέπει να περάσει από την ομοφωνία στην αρμονία μέσω της διαφωνίας. Πάνω σ’ αυτό λέει η Μ.Δ. (τόμ. Ι, 106), «Η Διδασκαλία μας λέει ότι, για να γίνει κάποιος θείος, απόλυτα συνειδητός θεός –μάλιστα, ακόμα και οι ανώτατες- οι Πνευματικές πρωταρχικές ΔΙΑΝΟΙΕΣ πρέπει να περάσουν από το στάδιο του ανθρώπου…Κάθε οντότητα πρέπει να κερδίσει μόνη της το δικαίωμα στη θεότητα, μέσα από την δική της εμπειρία».

Ο πρώτος λόγος είναι ότι η εξέλιξη δίνει στον άνθρωπο την ευκαιρία να οικοδομήσει τις δυνάμεις της Θεότητας μέσα στη δική του ατομικότητα. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι του δίνει την ευκαιρία να βοηθά εκείνες τις ζωές ή τα τμήματα συνειδητότητας που αποτελούν τα εργαλεία που χρησιμοποιεί για να ανεβούν πιο πάνω στην κλίμακα της δικής τους εξέλιξης.

Η Μονάδα είναι παρούσα σε όλη τη διάρκεια του Μανβαντάρα, είναι αιώνια και διατηρεί τη συνείδησή της χωρίς διακοπές ή εκπτώσεις. Γύρω από τον πυρήνα της Μονάδας βρίσκονται τα διάφορα σώματα-πεδία, δηλαδή το θείο, το πνευματικό, το νοητικό ή ανθρώπινο, το αστρικό και το φυσικό. Καθένα απ’ αυτά περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό μονάδων που όταν οικοδομούν τα σώματα ονομάζονται άτομα ζωής και άτομα.

Το άτομο είναι ένα απειροελάχιστο σημείο Ζωής, ένας σπινθήρας ΖΩΗΣ. Κάθε άτομο υπολογίζεται ότι εμπεριέχει δημιουργική ενέργεια της θείας πνοής. Ανήκουν στην ύλη-ουσία.

Η αδελφική Μονάδα είναι Μία, αναλλοίωτη, αθάνατη, σοφή, αιώνια, μένει τελείως ανεπηρέαστη από τα περικαλύμματά της. Τα άτομα ζωής και τα άτομα που αποτελούν το αστρικό και το φυσικό πέπλο της είναι θνητά, υπόκεινται σε αλλαγές, είναι προσωρινά και γι’ αυτά ο εξελικτικός στόχος είναι να απορροφηθούν στην αρχική Μονάδα, αφού εκπληρώσουν την περιφορά τους. Οι Μονάδες ανήκουν στην Μοναδική εξέλιξη και τα άτομα –μονάδες στη φυσική.

Η Παγκόσμια Συνειδητότητα και οι Καταστάσεις της

Υπάρχει Μία Παγκόσμια Συνειδητότητα που διαπερνά όλες ανεξαιρέτως τις καταστάσεις ή πεδία της Ύπαρξης και βοηθά στο να διατηρεί τη μνήμη – πλήρη η μη πλήρη – της εμπειρίας κάθε κατάστασης. Το Σύμπαν είναι ενσώματη Συνειδητότητα. Το ισοδύναμό της είναι η Υπέρ-Ψυχή. Παρέχει το πέπλο της ατομικής συνειδητότητας σε κάθε αναδυόμενη Μονάδα- Ψυχή.

Για τη Θεοσοφία «Το καθετί μέσα στο Σύμπαν, σε όλα τα βασίλειά του, είναι ΣΥΝΕΙΔΗΤΟ, δηλαδή προικισμένο με μια συνειδητότητα του δικού του είδους και πάνω στο δικό του πεδίο αντίληψης…. Δεν υπάρχει ‘νεκρή’ ή ‘τυφλή’ ύλη, όπως δεν υπάρχει «Τυφλός» ή «Ασυνείδητος» Νόμος….» (Μ.Δ. Ι, 274)

«Συνειδητότητα είναι μια κατάσταση της μονάδας σαν αποτέλσμα της ενσάρκωσης στην ύλη και της εγκατοίκησης σε φυσική μορφή» (Γ.Τζατζ, ART I 129 [βλέπε ΜΔ Ι 174-5 υποσημ. πάνω στη φύση και αναγκαιότητα για τη Μονάδα]

«Η Εσωτερική φιλοσοφία διδάσκει ότι κάθε τι ζει και είναι συνειδητό αλλά δεν είναι όλη η ζωή κι η συνειδητότητα όμοιες με αυτές των ανθρώπινων όντων ή και των ζώων» (ΜΔ.Ι, 49)

Η Εσωτερική Επιστήμη διδάσκει ότι διαφορετικοί τρόποι συνειδητότητας ισχύουν σε διαφορετικά επίπεδα, από την αντικειμενική πλευρά του κόσμου μέχρι τη βαθειά υποκειμενική. Επιπλέον, αυτά τα επίπεδα είναι, στο άτομο, μια αντανάκλαση συμπαντικών πεδίων ύπαρξης. Υπάρχουν επτά τέτοια πεδία στη Φύση που αντιστοιχούν σε επτά καταστάσεις συνειδητότητας στον άνθρωπο.

Η Κλίμακα της Ζωής

Είναι ένας όρος που εκφράζει τις εξελικτικές βαθμίδες των εκδηλωμένων υπάρξεων στο σύμπαν.

Το σύμπαν ως ενσώματη συνειδητότητα περιέχει αναρίθμητες βαθμίδες τελειότητας που απαρτίζουν την κλίμακα της ζωής. Αυτή η κλίμακα της ζωής σηματοδοτείται από  διαφορετικά επίπεδα ύπαρξης ή διαφορετικές καταστάσεις συνειδητότητας, διαφορετικές αρχές που ακολουθούν την εξής κατάταξη.

Τρεις Τάξεις των Ντυάνι: Νοητικό και Πνευματικό Σχέδιο της Εξέλιξης (είναι οι πνευματικοί και νοητικοί προπάτορες και Δάσκαλοι της ανθρωπότητας)

Ανθρωπότητα: ανάμεσα στο φυσικό και στο νοητικό σχέδιο της εξέλιξης. Σκοπός της είναι η αυτοσυνειδητότητα.

Τρία στάδια στο φυσικό σχέδιο της εξέλιξης: (Σκοπός: να γίνουν άνθρωποι). Ζώα – Φυτά – Ορυκτά.


 Τρία στάδια (υπο-φυσικά) στη στοιχειακή πλευρά
: οι τρεις τάξεις των Στοιχειακών (από την απόλυτη μη συνειδητότητα μέχρι την ημι-αντίληψη)                                  

Αναφορικά με τα επτά πρώτα στάδια της Ζωής διαβάζουμε στη ΜΔ ότι:

«Υπάρχουν επτά βασίλεια. Η πρώτη ομάδα περιλαμβάνει τρεις βαθμίδες στοιχειακών ή γεννημένων κέντρων δύναμης – από το πρώτο στάδιο διαφοροποίησης της (μουλαπρακρίτι) μέχρι την τρίτη διαβάθμισή της: δηλαδή από την πλήρη έλλειψη συνείδησης μέχρι την ημι-αντίληψη. Η δεύτερη ή ανώτερη ομάδα αγκαλιάζει τα βασίλεια από το φυτικό μέχρι το ανθρώπινο. Το ορυκτό βασίλειο αποτελώντας έτσι το κεντρικό σημείο ή σημείο καμπής στις διαβαθμίσεις της ‘Μοναδικής Ουσίας’ θεωρούμενης σαν μια Εξελισσόμενη Ενέργεια. Τρία στάδια υπο-φυσικά στη στοιχειακή πλευρά. Το ορυκτό βασίλειο. Τρία στάδια στην αντικειμενική φυσική πλευρά – αυτοί είναι οι πρώτοι ή πρωταρχικοί επτά δεσμοί της εξελικτικής αλύσου». (ΜΔ, Ι, 176)

Στο φυσικό και υπο-φυσικό σχέδιο της εξέλιξης η ζωή είναι συλλογική και κατευθύνεται από φυσική ώθηση.

Αυτοπροκαλούμενες και αυτο-εφευρισκόμενες προσπάθειες (ελεγχόμενες από το Κάρμα), ανήκουν στα ανθρώπινα Εγώ και αυτό οφείλεται στην ιδιαίτερη ανάπτυξη της νοημοσύνης η οποία πηγάζει από τη Νοητική αρχή.

Οι Ιεραρχίες των Όντων

Στην κλίμακα της Ζωής ο άνθρωπος κατέχει κεντρική θέση στο κοσμικό εξελικτικό σχέδιο. Ο άνθρωπος είναι το αρχετυπικό μοντέλο της εξέλιξης εφόσον σ’ αυτόν το ανώτερο πνεύμα και η κατώτατη ύλη συνδέονται μέσω του νου.

Σύμφωνα με τον πασίγνωστο Καμπαλιστικό αφορισμό «η πνοή γίνεται πέτρα, η πέτρα γίνεται φυτό, το φυτό ζώο, το ζώο γίνεται άνθρωπος, ο άνθρωπος πνεύμα και το πνεύμα θεός». Υπάρχουν τρεις ομάδες μετα- ανθρώπινων οντοτήτων ονομαζόμενες Ντυάνι-Τσοχάν που είναι «οι θείες Διάνοιες οι υπεύθυνες για την επίβλεψη του Κόσμου».

 Είναι οι Ευφυείς Δυνάμεις που δίνουν στη Φύση και ενεργοποιούν «τους νόμους της» ενώ οι ίδιες δρουν σύμφωνα με νόμους που με όμοιο τρόπο τους έχουν επιβληθεί από ακόμα ανώτερες Δυνάμεις. Αυτά τα Όντα προσαρμόζουν και ελέγχουν την εξέλιξη, ενσωματώνοντας οι ίδιες εκείνες τις εκδηλώσεις του Μοναδικού Νόμου που εμείς τις γνωρίζουμε ως Νόμους της Φύσης. Αυτή η ιεραρχία των πνευματικών Όντων κινητοποιεί σε δράση τον Παγκόσμιο Νου.

Η πρώτη τους ομάδα ξαναχτίζει κάθε σύμπαν μετά την Πραλάγια, τη Νύχτα. Η δεύτερη ομάδα των Τεκτόνων είναι ο Αρχιτέκτονας αποκλειστικά της δικής μας πλανητικής αλύσου και η Τρίτη ο προπάτορας της ανθρωπότητάς μας – το Μακροκοσμικό πρότυπο του μικρόκοσμου. (ΜΔ Ι, 128)

Επίσης υπάρχουν τα Όντα της Συμπόνιας που προσφέρουν την αδελφική τους βοήθεια στα λιγότερο εξελιγμένα Εγώ. Οι Μαχάτμα ή οι Πρεσβύτεροι Αδελφοί μας, τα ύψιστα Όντα στη γη, είναι οι πρωταρχικοί παράγοντες για την εκπαίδευση, την υποστήριξη και την καθοδήγηση της ανθρώπινης εξέλιξης. Αντιπροσωπεύουν την υπέρτατη διάνοια και τα πλήρως εξελιγμένα εργαλεία για την έκφρασή της. Η ιεραρχία είναι γνωστή από την αρχαιότητα ως η Ερμητική ή Χρυσή Άλυσος. Αρχίζει στο πνεύμα και τελειώνει στο πνεύμα και σε μια όλο και ευρύτερη έκφραση διάνοιας.

Στοιχειακά: υπο-φυσική ζωή στην ύλη

Σύμφωνα με τις αρχαίες δοξασίες, τα άψυχα Στοιχειακά, εξελίχτηκαν από την ακατάπαυστη κίνηση έμφυτη στο αστρικό φως. («Στοιχειακά», Ε.Π. Μπλαβάτσκυ)

Τα στοιχειακά είναι η πρώτη έκφραση της ζωής στην ύλη και η δουλειά τους είναι να κατασκευάζουν το ύφασμα με το οποίο θα ντυθεί το ατομικό Εγώ. Το στοιχειακό δεν έχει δική του συνείδηση γι’ αυτό και γίνεται εργαλείο οποιασδήποτε άλλης ατομικής συνειδητότητας. 

Τα στοιχειακά είναι κέντρα ζωής που εμφανίζονται από το πρώτο στάδιο της διαφοροποίησης της πρωταρχικής ομογενούς ύλης μέχρι την τρίτη διαβάθμισή της: δηλαδή από την πλήρη έλλειψη συνειδητότητας μέχρι την ημι-αντίληψη. (ΜΔ, Ι, 176)

Το στοιχειακό κατασκευάζεται και κατευθύνεται από την επιθυμία-σκέψη μιας ατομικής συνειδητότητας που κατά καιρούς μπορεί να είναι φορέας της. Η ύπαρξή μας συνυπάρχει με πλήθος στοιχειακών που απαρτίζουν τις σκέψεις και επιθυμίες μας. Ως εκ τούτου οι πράξεις τους μπορεί να είναι καλές ή κακές ή αδιάφορες.

Το Τριπλό Σχέδιο της Εξέλιξης

Στη Φύση υπάρχουν, επίσης, ..τρία ξέχωρα σχέδια εξέλιξης που στο δικό μας σύστημα είναι άρρηκτα συνυφασμένα και αναμεμειγμένα σε κάθε σημείο. Πρόκειται για την Μοναδική (ή πνευματική), τη διανοητική και τη φυσική εξέλιξη.

Το καθένα απ’αυτά τα τρία συστήματα έχει τους δικούς του νόμους και κυβερνιέται και οδηγείται από διαφορετικές ομάδες των ανώτερων Ντυάνι ή «Λόγων». Κάθε ένα  αντιπροσωπεύεται στη σύσταση του ανθρώπου, που είναι ο Μικρόκοσμος του μεγάλου Μακρόκοσμου και είναι η ένωση αυτών των τριών ρευμάτων μέσα του που  τον κάνει να είναι αυτό το σύνθετο ον που γνωρίζουμε. (Μ.Δ. Ι, 181)

Ο Επταδικός Νόμος

Εκτός από την τριπλή διαφοροποίηση: πνεύμα-νους-φύση, υπάρχει άλλη μία επταπλή διαίρεση που σφραγίζει καάθετι στο σύμπαν.

«Κάθετι στο μεταφυσικό όπως και στο φυσικό Σύμπαν είναι επταδικό» (ΜΔ Ι, 158)

Το Σύμπαν εξελίσσεται από το Μέγα Άγνωστο, πάνω σε επτά επίπεδα και με επτά τρόπους σε όλους τους κόσμους. Και αυτή η επταπλή διαφοροποίηση κάνει όλους τους κόσμους του σύμπαντος και τα όντα που βρίσκονται σε αυτούς, να έχουν μια επταδική σύσταση.   Υπάρχουν επτά δυνάμεις, αρχές, πεδία κλπ στο Σύμπαν., καθώς το επτά θεωρείται ο αριθμός της αντικειμενικότητας.

 Η Μονάδα ως μικρογραφία του σύμπαντος-μακρόκοσμου δυνητικά εμπεριέχει και ανταποκρίνεται σε αρχές αντίστοιχης επταπλότητας, που έχουν τις εξής ονομασίες:

7.  άτμα: σπινθήρας Μοναδικής ουσίας– ο Ανώτερος Εαυτός

6.  μπούντι:  η αρχή της διάκρισης – η δεξαμενή της σοφίας – η πνευματική Ψυχή

5.  μάνας, νοητική αρχή: συνδέει το ανώτερο με το κατώτερο, την προσωπικότητα με την ατομικότητα. Στη διάρκεια της ζωής μπορεί να «έλκεται προς τα κάτω» στο κάμα-ρούπα, να ταυτίζεται με την κατώτερη φύση των παθών και να καταρρεύσει μαζί της. Ή μπορεί να «έλκεται προς τα πάνω» προς την πνευματική συνειδητότητα κι έτσι να κερδίζει την αθανασία του. Το Μάνας, η νοητική ιδιότητα «καθιστά τον άνθρωπο ευφυές και ηθικό ον και τον ξεχωρίζει από οτιδήποτε ζωώδες» (Θεοσοφικό Γλωσσάρι)

Αυτές οι τρεις αρχές σχηματίζουν την Ατομικότητα. Οι υπόλοιπες σχηματίζουν την προσωπικότητα.

4.  κάμα : επιθυμία συνδεόμενη με την Δύναμη της Επιθυμίας; έδρα ζωώδους επιθυμίας και πάθους.

3.  πράνα:  Ζωική αρχή

2.  λίνγκα σαρίρα,  πρόπλασμα σώματος: το πρόπλασμα του σώματος λέγεται  κοινώς αστρικό σώμα, γιατί είναι ελάχιστα πιο αιθερικό από το φυσικό σώμα και στην πραγματικότητα είναι το πλαίσιο πάνω στον οποίο χτίζεται το φυσικό σώμα.

 1.  φυσικό.


Η αρχή είναι το όχημα μιας ανθρώπινης ιδιότητας, ένας ιδιαίτερος τρόπος λειτουργίας.

Το πεδίο όπως κι η αρχή είναι κι αυτό ένας τρόπος κοσμικής λειτουργίας που ισχύει μέσα σε ζωές που έχουν αναπτύξει τις αντίστοιχες ιδιότητές του. Οι αρχές είναι επτά ακτίνες του Ενός Παγκόσμιου Νόμου. Στην πρώτη τους προβολή ονομάζονται Λόγοι του Σύμπαντος.

Κάθε κατάσταση συνειδητότητας αντιστοιχεί σε μία από τις αρχές. Αυτό διαμορφώνει μια κλίμακα αποτελούμενη από διαφορετικές βαθμίδες συνειδητότητας που εκφράζονται μέσα από διαφορετικά είδη Ζωής. Κάθε τάξη Ζωής καταλαμβάνει τη δική της βαθμίδα στην Κλίμακα ανάλογα με τις αρχές που έχει αναπτύξει.

Εκείνες οι Μονάδες που έχουν αναπτύξει μία Αρχή ονομάζονται Στοιχειακά. Όταν οι Μονάδες εμφανίζουν και εκδηλώνουν δύο Αρχές λέγονται ορυκτά. Οι τρεις ενεργοποιημένες Αρχές αντιστοιχούν στο φυτικό βασίλειο, οι τέσσερεις στο ζωικό ενώ οι πέντε Αρχές σε δράση ανήκουν στο ανθρώπινοι είδος. Όταν έχουν ενεργοποιηθεί έξι Αρχές, τότε εμφανίζεται ένας Μαχάτμα ή Μποντισάτβα ενώ με την δραστηριοποίηση της έβδομης Αρχής εμφανίζεται ένας Βούδας.

Παγκόσμια Εξέλιξη

Η ανθρωπότητα ως είδος ζωής, είναι ο σπουδαιότερος σταθμός της Παγκόσμιας Εξέλιξης, γιατί στην ανθρώπινη υπόσταση η φυσική εξέλιξη συνδέεται μέσω του Μάνας με τον Παρατηρητή που είναι το Πνευματικό Εγώ. Η ζωώδης φύση εξαγνίζεται και συντονίζεται με τις ποιότητες της ανθρώπινης ψυχής, που είναι οι άμεσες προβολές της αιώνιας φύσης της, της αθάνατης πνευματικής Μονάδας.

Έτσι κάθε πνευματική Μονάδα διέρχεται μέσω του Μανβαντάρα για τον  εμπλουτισμό της ατομικής της σοφίας καθώς και του Παγκόσμιου Συνόλου, από το οποίο προέρχεται, στο οποίο ανήκει και στο οποίο επιστρέφει. (Μ.Δ., I pp. 174-183, 619-635)

Ο άνθρωπος είναι το αρχετυπικό μοντέλο της εξέλιξης γιατί σ’ αυτόν το ύψιστο πνεύμα και η κατώτατη ύλη συνδέονται μέσω του νου.

«Κάθε μορφή πάνω στη γη, και κάθε μόριο (άτομο) στο Διάστημα, αγωνίζεται στην  προσπάθειά της προς τον αυτοσχηματισμό να ακολουθήσει το μοντέλο που τοποθετήθηκε γι’αυτή μέσα στον ΟΥΡΑΝΙΟ ΑΝΘΡΩΠΟ.... Η εισέλιξη και η ενέλιξη (του ατόμου), η εξωτερική και η εσωτερική του αύξηση και ανάπτυξη έχουν όλα τον ίδιο αντικειμενικό σκοπό: τον άνθρωπο. Τον άνθρωπο σαν την ανώτερη φυσική και έσχατη μορφή πάνω σ’αυτή της γης. Τη ΜΟΝΑΔΑ, στην απόλυτη ολότητα και αφυπνισμένη κατάστασή της: σαν το αποκορύφωμα των θείων ενσαρκώσεων πάνω στη Γη»( Μ.Δ.Ι,183)

Οι σπινθήρες του φυσικού πεδίου εξέλιξης αγωνίζονται να «επιστρέψουν στον Πατέρα» ή με άλλα λόγια, να εξασφαλίσουν αυτοσυνειδητότητα και τελικά να φθάσουν στο ύψιστο σχήμα, που πάνω στη Γη,  είναι αυτό του ανθρώπου, και όπου για αυτούς (τους σπινθήρες) αρχίζει να είναι δυνατή η αυτοσυνειδητότητα. Διαφορετικά, ο φυλακισμένος στο Φυσικό επίπεδο εξέλιξης, σπινθήρας, δίχως τον κρίκο της Νοημοσύνης ή του Μάνας, δεν έχει τη δυνατότητα της αυτοσυνειδητότητας και της αυτογνωσίας.

Στον άνθρωπο, η ατομική συνειδητότητα ξεπερνώντας τις προηγούμενες λιγότερο νοητικές καταστάσεις, θα γίνει αυτοσυνείδητη μέσα από την έμπνευση που προκύπτει με την επαφή του με το Μπούντι.

«Η αυτοσυνειδητότητα είναι το Ανώτερο Μάνας που φωτίζεται από το Μπούντι…ο αθάνατος άνθρωπος περνώντας από τη μία ενσάρκωση στην άλλη» («Πρακτικά της Στοάς Μπλαβάτσκυ», σ.63)

Στο στάδιο «ανθρωπότητα» το σύνολο των ατόμων-μονάδων που αποτελούν την ανθρώπινη προσωπικότητα εμψυχώνεται από μία Μονάδα του Νοητικού πεδίου της εξέλιξης, δηλαδή έναν Μανασαπούτρα.

Το Μάνας είναι η Πέμπτη κοσμική αρχή, εκείνη που δίνει τη διανοητική ικανότητα δηλαδή την σκέψη, τη θέληση και την αυτοσυνειδητότητα. Παρέχει τη νοητική ιδιότητα που κάνει τον άνθρωπο ευφυή και ηθικό. Όταν το Μάνας στερείται ιδιοτήτων τότε είναι απλώς η αισθαντική μετενσαρκωμένη Αρχή του ανθρώπου που εκφράζει το ζωώδες εγώ.

Οι Μανασαπούτρα ή Μανάσα Ντυάνι είναι οι Ηλιακοί Προπάτορες του ανθρώπου, εκείνοι που τον έκαναν έλλογο ον μέσω ενσάρκωσης στις άνοες ημι-αιθερικές μορφές των  ανθρώπινων όντων της Τρίτης- Φυλής. Είναι τα αθάνατα Εγώ του ανθρώπου. (ΜΔ.ΙΙ, 202-3)

Όπως το διατυπώνει ο κ. Κρόσμπι στη σελίδα 64 της Παγκόσμιας Θεοσοφίας, «Η Γνήσια Διδασκαλία λέει ότι ο ίδιος ο άνθρωπος, ως πνευματικό ον, κατέρχεται από το πεδίο της πνευματικότητας ή πνευματικής αυτοσυνειδητότητας, βήμα-βήμα, διερχόμενος όλα τα στάδια συμπύκνωσης της ύλης. Συναντάει το ανερχόμενο ρεύμα της μορφής από τα κατώτερα βασίλεια και όταν η τελειότερη μορφή όλων φτάσει στο ύψιστο στάδιο εξέλιξης εισέρχεται σ’ αυτή. Και μόνο όταν αυτός ο αόρατος άνθρωπος εισέλθει στο φυσικό εργαλείο, μόνο τότε μπορεί να υπάρξει ανθρωπότητα. Η ψυχή γίνεται ισχυρότερη μέσα στο πέρασμα των χρόνων με την απορρόφηση και πνευματοποίηση της κατώτερης ζωής του σύμπαντος».

Η κατάκτηση του στόχου της εξέλιξης

«Το βασικό δόγμα της Εσωτερικής Φιλοσοφίας δεν δέχεται προνόμια ή ειδικά χαρίσματα στον άνθρωπό, εκτός από εκείνα που κέρδισε με το Εγώ του μέσω προσωπικής προσπάθειας και χάρης, μέσα από μια μακριά σειρά μετεμψυχώσεων και μετενσαρκώσεων»

Η τελευταία παράγραφος δίνει τη βασική θέση της Θεοσοφικής διδασκαλίας, ότι, δηλαδή, ο στόχος κατακτιέται με προσωπική προσπάθεια και αξία και η θεία χάρη δεν χαρίζεται αλλά κερδίζεται. Όλη η εξέλιξή μας είναι το προϊόν  των δικών μας «αυτοπροκαλούμενων και αυτοεφευρισκόμενων προσπαθειών που ελέγχονται από το Κάρμα». Τι σημαίνει αυτό; Ότι ο άνθρωπος είναι αυτός που επιλέγει μέσα στο σύμπαν, είναι αυτός που σκέπτεται, αισθάνεται και δρα με τέτοιο τρόπο ώστε να καθορίζει την πορεία της εξέλιξής του. Αυτό που εξελίσσεται είναι το εύρος και το βάθος της συνειδητότητάς μας, πράγμα που εξαρτάται μόνο από τις δικές μας προσπάθειες.

Ο σκοπός αυτής της διαδικασίας που συνοψίζεται στην έκφραση «ταξίδι του προσκυνητή» είναι η μεταμόρφωση από ένα παθητικό και αδύναμο στοιχειακό σε ένα απόλυτα συνειδητό Ον, ή αλλιώς σε θεό.

Ο εξελικτικός στόχος μπορεί να επιτευχθεί σε μια προοδευτική πορεία μέσα από όλους τους κύκλους της ζωής που λέγονται Γύροι.

Η δική μας ανθρωπότητα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στον τέταρτο Γύρο κατά τη διάρκεια του οποίου αναφύονται επτά Ρίζες Φυλές, καθεμία από τις οποίες εξελίσσεται μέσα από επτά υπο-φυλές.

Κατά τον τρέχοντα 4ο πλανητικό Γύρο, η 5η αρχή του Μάνας κυριαρχεί. Κάθε Ρίζα –Φυλή περιλαμβάνει τα ίδια Εγώ – Ψυχές που εξελίσσονταν στην προηγούμενη. (ΜΔ.ΙΙ, 147)

Επί του παρόντος βρισκόμαστε στον 4ο Γύρο και στην Πέμπτη Ρίζα – Φυλή (ΜΔ ΙΙ, 434)

Αυτοσυνειδητότητα – ο Σκοπός της Εξέλιξης

Για να επιτευχθεί ο σκοπός του δικού μας Γύρου – η αυτοσυνειδητότητα – ακολουθούμε επανενσαρκώσεις που υποστηρίζονται από το κάρμα και σιγά- σιγά μαθαίνουμε πώς να χρησιμοποιούμε τη διάνοια για τον εξελικτικό σκοπό. Στο τέλος του Γύρου όσοι πράγματι φτάσουν τον στόχο θα εισέλθουν στο Νοητικό Σχέδιο της Εξέλιξης και ως Μανασαπούτρα θα εμψυχώσουν τις μελλοντικές ανθρωπότητες. Όσοι δεν φτάσουν τον στόχο θα πρέπει να επαναλάβουν το «μάθημα ανθρωπότητα» σε σφαίρες κατάλληλες για τη δική τους εξέλιξη.

Για την επίτευξη του τελικού σκοπού –της πνευματικής  αυτοσυνειδητότητας- είναι ανάγκη να ακολουθήσουμε μια «πνευματική κουλτούρα» που είναι κατορθωτή μόνο όταν οι απαιτήσεις της σάρκας υποταχθούν στα πνευματικά ενδιαφέροντα.

Το πνεύμα μπορεί να γίνει ο κατευθυντήριος παράγοντας μόνο όταν κάθε είδους ιδιοτέλεια εξαλειφθεί από την κατώτερη φύση ώστε να φτάσει στη θεία κατάστασή  της. Γιατί η αληθινή Θεοσοφία είναι  αλτρουισμός, συμπόνια, δικαιοσύνη, σοφία, προσφορά και υπηρεσία για την πραγμάτωση του εξελικτικού σκοπού.

© blavatsky.gr 
Επιτρέπεται η αντιγραφή αποσπασμάτων υπό τον όρο ότι δεν γίνονται αλλαγές, δεν προστίθενται λέξεις ή εικόνες και ότι η πηγή αναγράφεται πλήρως και σωστά.