Ο Θεός της Θεοσοφίας

Άρθρο από το Theosophist, Μάρτιος 1996

Όλοι γνωρίζουμε την ετυμολογία της λέξης Θεοσοφία: Προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «Θεός» και «Σοφία», δηλαδή «Θεός» και «γνώση». Ο συνδυασμός των λέξεων αυτών έχει μεταφραστεί με διάφορους τρόπους ως γνώση του Θεού, Θεία Σοφία, το να γνωρίζεις το Θεό (από τους μυστικιστές), Σοφία Θρησκεία, αλλά και απλώς Αρχαία Σοφία που για το πλείστο των ανθρώπων  υποδηλώνει κάτι το θρησκευτικό. Εάν φύγουμε, όμως, από το θρησκευτικό πλαίσιο και επεκταθούμε στο θέμα της «Σοφίας» φτάνουμε στην Εσωτερική Επιστήμη και εν συνεχεία στη  Μυστική  Δοξασία, σαν δόγμα, αντίθετα, και όχι όπως αναπτύσσεται στο βιβλίο.
Εντούτοις, η Θεοσοφία δίνει τη σφραγίδα μιας θεμελιωδώς Θείας Φύσης ή Ουσίας στον Κόσμο και στον άνθρωπο.

Στην αρχή του τόμου I της Μυστικής Δοξασίας, οι διδασκαλίες της Αρχαίας Σοφίας αναφορικά με τη δημιουργία και τη ρύθμιση του σύμπαντος   παρουσιάζονται από  διάφορες οπτικές γωνίες.
Στο Προοίμιο αναφέρονται οι τρεις θεμελιώδεις Προτάσεις, η πρώτη από τις οποίες αφορά  στο Απόλυτο, την  αιώνια  Ανεκδήλωτη και Άγνωστη  Αρχή, το αέναο και αμετάβλητο, «πίσω από» καθετί που υπάρχει.
Από Αυτήν προκύπτει κατά περιόδους το Υπάρχον ΕΝΑ πού μέσω των διαδικασιών της εκδήλωσης διαμορφώνεται στο σύμπαν που ξέρουμε αρχικά με τα εσωτερικά, υποκειμενικά επίπεδά του και κατόπιν με τις αντικειμενικές , φυσικές εκδηλώσεις του.
Αυτό το Υπάρχον ΕΝΑ υφίσταται ως ΖΩΗ, ως το πλήθος των ζωών με την άπειρη ποικιλία μορφών πού συγκροτούν  όχι μόνο  τα  ζωντανά πλάσματα  των βασιλείων της Φύσης  αλλά και όλο το "υλικό" του  σύμπαντος.
Καθετί από το πιο μικρό έως το πιο μεγάλο είναι μια ζωντανή οντότητα που υποστηρίζει μια μονάδα της παγκόσμιας συνειδητότητας, την ουσία της Μονάδας.

 Οι ζωές αυτές περιλαμβάνουν μια ατέρμονη σειρά ιεραρχιών. Οι εγγύτερες στην «Ομοιογένεια» ως προς το αδιαφοροποίητο υπάρχον ΕΝΑ – για να χρησιμοποιήσουμε την έκφραση της Ε.Π.Μ. - είναι οι ανώτερες, και εκπροσωπούνται από τα μεγάλα Όντα, που θα δικαιολογούσαν την ονομασία   «Θεοί». Παρέχουν σε καθετί ζωντανό τη θεμελιώδη φύση του. Αλλά κι  αυτοί οι επονομαζόμενοι «Θεοί» είναι προϊόν αμέτρητων κύκλων εξέλιξης σε αναρίθμητα ουράνια σώματα άπειρων συμπάντων που έχουν προϋπάρξει  σε συμπαντικά σχήματα του παρελθόντος, των οποίων η διάρκεια ξεπερνά τη φαντασία μας. Η μαζική κυκλική ανάπτυξη ως ΟΛΟΝ δεν έχει αρχή και τέλος. Το δικό μας παρόν, η παρούσα στιγμή, είναι ένα τεράστιο σταυροδρόμι αυτής της αέναης διαδικασίας. Όλα τα όντα μαθαίνουν, αναπτύσσουν ικανότητες, ξεδιπλώνουν τις δυνατότητες του πνεύματος, μερικά, τα πιο πολλά, σε ασύλληπτα μικρό βαθμό, άλλα σε ασύλληπτα μεγάλο, τόσο μεγάλο, ας πούμε, όσο ένας γαλαξίας αστεριών. 

Η μαθητεία αυτή συσσωρεύει έναν όγκο γνώση, μια τεχνογνωσία, των διαδικασιών της Φύσης όπως συντελούνται από το βάθος του χρόνου. Οι εν λόγω διαδικασίες είναι ο  εν λειτουργία Νόμος, ο παγκόσμιος νόμος, το Κάρμα.

Αυτός ο νόμος και η επίδρασή του σε  κάθε πτυχή της εκδηλωμένης ύπαρξης είναι έμφυτος στη ΜΙΑ ΖΩΗ που λειτουργεί μέσα από τις αναρίθμητες ζωές της, καθεμία  από τις οποίες «ξέρει» το ρόλο της στο παγκόσμιο  σχέδιο. Επομένως, κι ο ίδιος ο Νόμος  ενυπάρχει σε καθετί. Μέσω αυτού το σύμπαν αυτορυθμίζεται, δεν υπάρχει νομοθέτης. 

 Στην Ανακεφαλαίωση του 1ου Μέρους του 1ου Τόμου  της Μυστικής Δοξασίας της Ε. Π. Μπλαβάτσκυ γίνεται εκτενής αναφορά στις μεγάλες οντότητες που, τρόπον τινα,  δημιουργούν και κυβερνούν το σύμπαν μας. Ίσως να πρέπει να πούμε κάτι για την έννοια που έχει εδώ η λέξη «σύμπαν». Είναι μια μονάδα ύπαρξης ουσιαστικά, ασχέτως μεγέθους, η οποία, δηλαδή,  αφενός περιλαμβάνει τα απέραντα διαπλανητικά διαστήματα και ό,τι περιλαμβάνουν, όλα όσα μπορεί να διερευνήσειτο ισχυρότερο τηλεσκόπιο ή  άλλο σημερινό επιστημονικό  όργανο, και αφετέρου το Ηλιακό μας  Σύστημα. Στον Αποκρυφισμό, ωστόσο, λόγω της φύσης των εσωτερικών κόσμων τους οποίους αναλύει, αυτά τα διαστήματα, μετρήσιμα με εκατομμύρια   έτη   φωτός ή δευτερόλεπτα,  όπως βλέπουμε στα ρολόγια  μας, δεν έχουν νόημα. Οι εσωτερικοί κόσμοι δεν έχουν διαστάσεις, επομένως το δικό μας σύμπαν, ή Κόσμος όπως τον λέμε, είναι η  σφαίρα εκείνη της ύπαρξης  που καθένας από μας  μπορεί να γνωρίζει.

 Θα χρειαζόμασταν πάρα πολύ χρόνο για να συνοψίσουμε το περιεχόμενο της Ανακεφαλαίωσης αλλά  μερικές  παράγραφοί της  έχουν σχέση με την ανάλυση που κάνουμε ως προς το «Θεό» της Θεοσοφίας. Αναφέρονται δύο κύριες πτυχές του θέματος: η μία είναι οι ζωές σε όλα τα επίπεδα ύπαρξης που περιλαμβάνουν τη Μία Ζωή. Η άλλη είναι ο Νόμος, που εκδηλώνεται  ως διαδικασίες της Φύσης σε όλα τα επίπεδα, από το  χαμηλότερο φυσικό μέχρι το ανώτερο πνευματικό. Αυτό το τελευταίο, δηλαδή ο Νόμος, ονομάζεται στη Μυστική Δοξασία ,  Θεότητα. Ο Νόμος είναι  Θεότητα και αντιστρόφως.

 Στα ανώτατα πνευματικά επίπεδα μεταξύ των υψηλότερων Πνευματικών Οντοτήτων υπάρχουν οι θεοί των Στοιχείων, μεγάλα  Όντα, ανώτερες Διάνοιες, των οποίων τα  χαρακτηριστικά  καθορίζουν τη φύση όλων των μορφών  ζωής στη Γη. Αυτά τα χαρακτηριστικά βρίσκονται σε αρχικό στάδιο σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό στην εν εξελίξει ανθρωπότητα. Είναι σημαντικό να  γίνει κατανοητό ότι αυτά τα μεγάλα "Όντα" έχουν προ πολλού υπερβεί τους  περιορισμούς της προσωπικότητας με τις προκαταλήψεις που την διακατέχουν, τα πάθη, την αλαζονεία και το κυνήγι της κοινωνικής  ανάδειξης. Δεν επηρεάζονται από επαίνους, δεν δέχονται κολακείες, δεν δέχονται ικεσίες, δεν κάνουν χάρες. Η δική μας φύση και η φύση του Κόσμου ή του Σύμπαντος όπου ζούμε αντικατοπτρίζει τη φύση τους. Όλα, τουλάχιστον εν δυνάμει, βρίσκονται μέσα σε καθένα από εμάς και το μόνο που χρειάζεται είναι να  αξιοποιήσουμε «τα δώρα» τους. Πρέπει να προετοιμαστούμε να τα δεχτούμε, στο σώμα και στην ψυχή μας, αναπτύσσοντας τα ανάλογα οχήματα.
Από αυτά ξεκινά όλο το φάσμα του χαρακτήρα, των ιδιοτήτων, κ.λ.π...., του Παγκόσμιου  Πνεύματος, που αντανακλάται σε καθένα από μας.

 Είναι όχι μόνο οι Κύριοι του Στερεώματος, αλλά και των «ζωών», πού ξέρουμε ως Στοιχειακά, πού αποτελούν βασικά στοιχεία, και ενεργούς παράγοντες για τις διαδικασίες όλης της Φύσης. Οι Κύριοι των στοιχείων κατευθύνουν αυτές τις διαδικασίες.
Πρέπει να θυμόμαστε ότι αυτοί οι Κύριοι είναι υπεράνθρωποι, δεν είναι άνθρωποι. Δεν διαθέτουν την περιορισμένη, περίκλειστη συνειδητότητα των προσωπικών εγώ μας, εκείνο το σύνολο των ιδιοτήτων πού συνήθως θεωρούμε ως "εγώ". Είναι μια μεγάλη στρατιά που όλα τα μέλη της έχουν ξεπεράσει το ανθρώπινο στάδιο. Μαθαίνουμε ότι καθώς υπερβαίνουμε τους περιορισμούς της προσωπικότητας ανεβαίνοντας στο στάδιο του Δασκάλου  ή φτάνοντας στο στάδιο του Αντέπτ, η συνειδητότητά  μας «απελευθερώνεται». Φθάνει στο επίπεδο της ιεραρχίας των όντων αμέσως πάνω από το ανθρώπινο στάδιο. Τότε, χάνουμε την προσωπική ταυτότητά μας, αυτή του εξαρτώμενου όντος πού έχουμε συνηθίσει να είμαστε και με το οποίο ταυτιζόμαστε.

 Η Συνειδητότητα εκτινάσσεται σε μια τελείως νέα τάξη. Όπως αναφέρεται στο Φως της Ασίας, «η δροσοσταλίδα γλιστράει προς τη λαμπερή θάλασσα». Επιτέλους γινόμαστε το ΟΛΟΝ. Αυτή η απελευθέρωση είναι, όπως οι διαδικασίες σε όλη τη Φύση, βαθμιαία και κλιμακωτή.

 Η εξελικτική μας ανάπτυξη από την άποψη της πνευματικής μας προόδου  αποσκοπεί στο να πετύχουμε αυτή την ολοκλήρωση. Κατά κύριο λόγο η ίδια η Φύση μας έχει κάνει ό,τι είμαστε μέχρι τώρα. Από εδώ και μπρος πρέπει  εμείς να κάνουμε τους εαυτούς μας όντα αντάξια  αναβάθμισης στις ανώτερες σφαίρες της ύπαρξης. Κάτι που μας βοηθάει σ’ αυτό, εκτός των άλλων, είναι οι σωστές θρησκευτικές πρακτικές, η πειθαρχημένη αφοσίωσή μας, οι υψηλόφρονες επιδιώξεις, η λατρεία, η ευγνωμοσύνη. Όμως, όλα αυτά, τελικά είναι για  δικό μας  όφελος, όχι σε όφελος του Θεού, αντανακλάσεις του οποίου είναι  όλα τούτα τα άξια συναισθήματά μας. 

 Όσον αφορά τα υψηλά Όντα που μπορεί να θεωρούμε  «Δημιουργούς» και «Ρυθμιστές» του Κόσμου μας, η Ε.Π.Μ. λέει στη Μυστική Δοξασία ότι δεν πρέπει να θεωρούνται ως

«κατάλληλα υποκείμενα για θείες τιμές ή λατρεία. Όλα δικαιούνται τον ευγνώμονα σεβασμό της Ανθρωπότητας, εντούτοις, και ο άνθρωπος οφείλει πάντα να προσπαθεί να βοηθάει τη θεία εξέλιξη  των Ιδεών, με το να γίνεται όσο περισσότερο μπορεί συνεργάτης  με τη φύση  μέσα  στο κυκλικό στόχο.» [Μυστική Διδασκαλία, Τόμος II, σελίδα 280, Αρχική  έκδοση.]

 Πώς μπορούμε να γίνουμε συνεργάτες; Για τον σπουδαστή του Αποκρυφισμού και για όποιον θέλει να ξεδιαλύνει μόνος του τα μυστήριά του η Ε.Π.Μ. προτείνει στο σύντομο βιβλίο  « Η Κα Μπλαβάτσκυ: Πώς να μελετά κανείς τη Θεοσοφία, γραμμένο από τον Robert Bowen, μερικά κλειδιά για να μπορέσει να καταλάβει ο σπουδαστής, του παρέχει μια ανεκτίμητη καθοδήγηση, Το βιβλίο αυτό περιέχει τρία κεφάλαια με ουσιαστικές πληροφορίες α) για τη θεμελιώδη ενότητα όλης της ύπαρξης, β) για το ότι  δεν υπάρχει νεκρή ύλη και γ) για το ότι ο άνθρωπος είναι «ο μικρόκοσμος του  μακρόκοσμου». Η Ε.Π.Μπ. αναφέρει επίσης το Ερμητικό Αξίωμα ότι «Όπως μέσα, έτσι και εξω, κ.λ.π....». Όλα όσα λέει είναι όχι μόνο για την καθοδήγησή μας αλλά και για την έμπνευσή μας και την επιτάχυνση των ανώτερων ικανοτήτων μας, χωρίς  τις οποίες η μελέτη της Θεοσοφίας είναι «άψυχη» και  μπορεί να γίνει απλώς βαρετή.

 Για αυτόν που θέλει ο ίδιος να καταλάβει την ιδέα της Ενότητας, που, όπως τονίζει, είναι πρωταρχικής σπουδαιότητας, λέει,

«Η στιγμή που κάποιος παύει να ασχολείται,  (και, συμπληρώνει, ότι είναι το ευκολότερο πράγμα να κάνει κανείς όταν συμμετέχει στις διάφορες πολύπλοκες πτυχές της εσωτερικής φιλοσοφίας), τότε υπερισχύει η ιδέα της ΧΩΡΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, και  η μελέτη χάνει την αξία της.»

 Έχοντας αυτό κατά νου, καλό θα ήταν ο σοβαρός σπουδαστής να αφιερώσει κάποιο χρόνο για να διαβάσει τις «περιλήψεις» που υπάρχουν στο   «Οι Βασικές Αρχές της Εσωτερικής Φιλοσοφίας» που επιμελήθηκε η Ιάνθη Χόσκινς. Εκεί θα βρει ένα πλαίσιο από σημαντικά σπέρματα σκέψεων πού θα γονιμοποιηθούν για να δώσουν εν τέλει μια ζωντανή εικόνα του απέραντου χώρου για  την εξερεύνησή μας.

 Η ιδέα της Ενότητας είναι, με άλλα λόγια, η πηγή φωτός πού μας επιτρέπει να εισχωρήσουμε στον διαφορετικά δυσνόητο και σκοτεινό χώρο των νοητικών εικόνων που αρχίζουν να εμφανίζονται. Οι λέξεις «σκοτεινός
 και «δυσνόητος» χρησιμοποιούνται βεβαίως μεταφορικά μόνο για να περιγράψουν τομείς της γνώσης πού  δεν έχουμε αντιληφθεί ακόμη. Αρχίζει να φωτίζεται αυτή η περιοχή μόνο καθώς επιταχύνουμε τις ικανότητες της εσωτερικής αντίληψής μας πράγμα που επιτυγχάνουμε με την πνευματική άσκηση, ένα θέμα που ξεπερνά τους στόχους του παρόντος άρθρου.

 Όπως προαναφέρθηκε, η ιδέα της ενότητας είναι το κλειδί για την κατανόησή μας.. Αυτό το κλειδί, ωστόσο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ώστε να έχει νόημα και σημασία μόνο κατά τη διάρκεια εκείνων των περιόδων εσωτερικής απόσυρσης που προκαλούνται από τον διαλογισμό. Η επιτάχυνση και το ξετύλιγμα των εσωτερικών ικανοτήτων μας έχουν αναγκαστικά αργό ρυθμό. Η αφετηρία μας, φυσικά, εξαρτάται από το όποιο έργο πάνω στον εαυτό μας μπορεί να έχουμε κάνει σε προηγούμενες ζωές, αλλά κάθε προσπάθεια φέρνει αποτελέσματα,  και  όλα  τα αποτελέσματα  αθροίζονται. Όπως λέει στη Μπαγκαβάτ Γκιτά ο Σρι Κρίσνα, «Εγώ  θα διαφυλάξω όσα θα καταφέρει να κάνει εκείνος».

 Η ιδέα της Ενότητας και όλα τα ιερά κείμενά μαςμιλάνε για το μόνο πράγμα  που αξίζει τον κόπο να γνωρίσουμε, και αυτό είναι ο ΕΑΥΤΟΣ. Όλα αυτά, όμως, μπορεί να μείνουν μόνο μια ιδέα, μια σύλληψη, κάτι με το οποίο ίσως να μην διαφωνούμε αλλά που μπορεί, κατ’ αρχήν, να μην έχει νόημα ως προς την εμπειρία μας.. Κάτι τέτοιο μπορεί να κάνει τη μελέτη των κειμένων μας άκαρπη, αν οι  λέξεις δεν συνδέονται με μια πραγματικότητα που μπορούμε να ανακαλύψουμε  μέσα μας.

 Ως σπουδαστές σίγουρα θα έχουμε ακούσει διδαχές για την πνευματική ανάπτυξή μας και πολλές μεθόδους για την επίτευξη της Αυτοπραγμάτωσης. Αργά ή γρήγορα φτάνουμε στο σημείο να διαπιστώσουμε  ότι αν δεν αρχίσουμε να τις εφαρμόζουμε ή αν δεν υιοθετήσουμε μια από  τις μεθόδους και επιμείνουμε στην εφαρμογή της,, όλα θα εξακολουθήσουν να είναι για μας όπως ήταν πάντα, απλώς λόγια, όσο κι αν μας δίνουν έμπνευση. Μαθαίνουμε ότι πρέπει να κάνουμε κάτι, εάν πρόκειται αυτή η κατάσταση να αλλάξει. Εμπειρία όλων  των σπουδαστών που επιμένουν σταθερά είναι ότι έρχεται η στιγμή πού η συνειδητότητα αλλάζει ξαφνικά. Η οπτική μας γωνία αλλάζει εντελώς, φυτρώνει ο σπόρος. Ο σπόρος έχει να κάνει με τη συνειδητότητά μας. Καθώς ο σπόρος γονιμοποιείται, η προσεκτική ενασχόληση με τα κατάλληλα "πνευματικά" αποκρυφιστικά αναγνώσματα και με την άσκηση στο διαλογισμό αρχίζει να φέρνει καρπούς. Μια διαδικασία αργή αλλά απτή εφόσον αναπτύσσεται η κατανόησή μας. Η αντίληψή μας βαθαίνει, η συνειδητοποίηση ξυπνάει και η εκπαίδευσή μας, μαζί με όλα όσα έχουμε σταχυολογήσει μέχρι τώρα μέσω εφαρμόσιμων ιδεών, αποκτούν τώρα πραγματικό νόημα. Μια από αυτές τις συνειδητοποιήσεις είναι πως όλα όσα έχουμε μάθει, εάν αληθεύουν, αφορούν όχι μόνο στην εξωτερική Φύση αλλά και σε μας τους ίδιους, τόσο τον προσωπικό εαυτό μας όσο και τον  εσωτερικό  πνευματικό μας εαυτό. Η συνειδητοποίηση αυτή ανθίζει έως ότου γίνει αντιληπτή η ιδέα της Ενότητας ως τελική πραγμάτωση: ο εαυτός μας και ο Εαυτός είναι ένα και το αυτό. Αυτό το ένα, αυτή η Ενότητα είναι το μόνο που υπάρχει, συμπεριλαμβανομένης όποιας Θεότητας ή όποιων Θεών μπορεί να υπάρχουν. Εμείς βασικά είμαστε αυτό το ΟΛΟ, άρα και επομένως, στη πραγματικότητα, ο Θεός της Θεοσοφίας. Δεν υπάρχει τίποτα άλλο!

 

© blavatsky.gr 
Επιτρέπεται η αντιγραφή αποσπασμάτων υπό τον όρο ότι δεν γίνονται αλλαγές, δεν προστίθενται λέξεις ή εικόνες και ότι η πηγή αναγράφεται πλήρως και σωστά.