Τζέφρεϋ Φάρδινγκ: ο Αμετακίνητος Θεόσοφος

από τον Ρόμπερτ Κίττο, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Μπλαβάτσκυ Τραστ

 

 

 Η Ε.Π.Μπλαβάτσκυ έγραφε ότι ανάμεσα στις οδηγίες του Τσονγκ-Κα-Πα “υπάρχει μία που επιβάλλει να προσπαθήσουν οι Άρχατ να διαφωτίσουν την οικουμένη, συμπεριλαμβάνοντας και τους “λευκούς βαρβάρους”, κάθε αιώνα, σε μια συγκεκριμένη περίοδο του κύκλου” [1]

Το άρθρο που ακολουθεί πρωτοδημοσιεύθηκε στο περιοδικό “The Aquarian Theosophist” τον Αύγουστο του 2012.

Περισσότερες πληροφορίες για την Ζωή και το Έργο του Τζέφρεϋ Φάρδινγκ μπορεί να διαβάσει κανείς  στο “Αυτοβιογραφική Μαρτυρία ενός Εξέχοντος Θεόσοφου” του Κάρλος  Καρντόσο Αβελίνε, (βλ.“Βιογραφία και απόδοση τιμής στη ζωή και στο έργο του Τζέφρεϋ Φάρδινγκ” -“A biographical account and tribute to the life and work of Geoffrey Farthing”) καθώς και στη “Βιογραφία” του στον παρόντα ιστότοπο.

Αποτελεί σχεδόν κλισέ να πει κανείς ότι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει  ο σοβαρός μελετητής της Θεοσοφίας είναι η μάταιη προσπάθεια να συμφιλιώσει τις διδασκαλίες αφ' ενός της Ε.Π.Μπλαβάτσκυ και των Αντέπτ Δασκάλων της, διδασκαλίες που με μεγαλειώδη τρόπο διέχυσαν την απόκρυφη γνώση κατά την πελευταία περίοδο της ζωής της, και αφ' ετέρου  εκείνης που πέρασε σαν Θεοσοφία στις αρχές του 20ου αιώνα και που σήμερα αναφέρεται ως νεο- ή ψευδο-Θεοσοφία. [2]

Πολλοί Θεόσοφοι αρκούνται στο να ακολουθούν τις ανασκευές και  την  αναδιατύπωση  της Θεοσοφίας που έγιναν μετά τον θάνατο της Μπλαβάτσκυ, μια αναδιατύπωση που αποτελεί ουσιαστικό κορμό του υλικού που ανήκει στην κύρια Θεοσοφική Εταιρεία –  με διεθνή έδρα της στο Αντυάρ. Ο Τζέφρεϋ Φάρδινγκ, Άγγλος και ενεργό μέλος της Εταιρείας του Αντυάρ μέχρι τον θάνατό του το 2004 αλλά και ένα από τα καλύτερα θεοσοφικά μυαλά, δεν αρκείτο σε αυτή την κατάσταση. Γι' αυτό και έγινε ένας από τους σημαντικότερους εκφραστές του τρόπου με τον οποίον η Μπλαβάτσκυ και οι Διδάσκαλοι παρέδωσαν τη Θεοσοφία. Πολλοί πιστεύουν ότι δεν έχει μεγάλη σημασία αυτή η διάκριση, κι ότι όλα είναι “Θεοσοφία”, αλλά εκείνος επίμονα παρουσίαζε ισχυρά επιχειρήματα  ότι δεν ισχύει κάτι τέτοιο. 

Η αντιπαράθεση μεταξύ όσων πιστεύουν ότι η Θεοσοφική Εταιρεία πρέπει να παραμείνει πιστή στη διδασκαλία που έδωσαν εξ αρχής η Ε. Π. Μπλαβάτσκυ και οι Αντέπτ Δάσκαλοί της και όσων έχουν μια πιο αδέσμευτη άποψη είναι μια αντιπαράθεση για την οποία ο Τζέφρεϋ Φάρδινγκ είχε σταθερές απόψεις.

Τα επιχειρήματα αναλύονται στο: “Συζήτηση πάνω στο μέλλον της Θεοσοφικής Εταιρείας” (“Debate on the future of the Theosophical Society”).

Ο Τζέφρεϋ Φάρδινγκ (1909-2004) ανησυχούσε θεωρώντας ότι η αρχική ουσία και ο σκοπός της Θεοσοφικής Εταιρείας καθώς και οι προσπάθειες των Αντέπτ Δασκάλων, που είχαν καταστήσει εφικτή τη δημιουργία της, είχαν χαθεί στο διάστημα μετά τον θάνατο της Μπλαβάστκυ κι ότι ένα σημαντικό μέρος της ουσίας και των λεπτομερειών των διδασκαλιών είχαν διαστρεβλωθεί. Τα κείμενά του, προϊόν εργασίας πάνω από σχεδόν 40 χρόνων, αποσκοπούν κυρίως  στο να παρουσιάσουν με ακρίβεια το έργο της Μπλαβάτσκυ με μια φόρμα προσιτή στον σύγχρονο αναγνώστη. Επί πλέον, σε πολυάριθμα άρθρα και επιστολές του, κάνει κριτική, ενίοτε αμφισβητώντας και την ίδια την Εταιρεία. Το ζήτημα είναι εξίσου σημαντικό σήμερα όσο ήταν πάντα, γιατί “η αρχική ουσία και ο σκοπός”, που τόσο ακλόνητα επεδίωξε να επανεδραιώσει εντός της Εταιρείας, ήταν ότι οι διδασκαλίες της Μπλαβάτσκυ και των Διδασκάλων υπήρξαν το μέσο “για να βοηθηθεί η ανθρωπότητα στον σωστό εξελικτικό δρόμο της”. Είτε συμφωνεί είτε διαφωνεί κανείς, θεωρούσε  ότι εναπόκειται στα άτομα να κατασταλάξουν στις δικές τους απόψεις και υποστήριζε  ότι η Εταιρεία, στην οποία, σε τελική ανάλυση, είχαν εμπιστευθεί αυτή τη γνώση, θα  όφειλε πρωτίστως να την παρουσιάζει με σαφή και κατανοητό τρόπο και απολύτως διακριτή από εικασίες που προστέθηκαν αργότερα και που είχαν ως αφετηρία προσωπικά κίνητρα.

Το 1969 ο Τζέφρεϋ Φάρδινγκ έγραψε: “κατά τις πρόσφατες  δεκαετίες, για τον έναν ή τον άλλο λόγο, η Εταιρεία, κατά την άποψή μου, έχει χάσει την ταυτότητά της. 'Εχει θαφτεί μέσα σε προσθήκες.”. Αυτά τα λόγια του, γραμμένα σε άρθρο με τίτλο “Τι είναι η Θεοσοφική Εταιρεία;” [3] εγκαινίασαν ένα νέο στάδιο μιας συζήτησης που προκάλεσε  ρωγμές στην Εταιρεία μετά το 1891 οπότε πέθανε η Μπλαβάτσκυ. Ο Τζέφρεϋ, ως μάλλον ο κύριος εκπρόσωπος της Μπλαβάτσκυ και της Θεοσοφίας στο τέλος του 20ου αιώνα, ανέλαβε την πρόκληση να αποκαταστήσει την πρωτεύουσα θέση των διδασκαλιών της μέσα από μία δημόσια συζήτηση  βασισμένη σε γερά επιχειρήματα, μια επίμονη δημόσια αν και με αντιρρήσεις συζήτηση, μια συζήτηση που συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Το 1976 ο Τζέφρεϋ Φάρδινγκ έστειλε μια σημαντική επιστολή στον Δρα Ι. Κ. Τάιμνι αναφορικά με το μέλλον του Εσωτερικού Τμήματος του Αντυάρ και της ίδιας της Θεοσοφικής Εταιρείας. Η επιστολή δημοσιεύθηκε το 2011.

Έχοντας γίνει μέλος της Θεοσοφικής Εταιρείας το 1948 και έχοντας κατ' αρχήν μελετήσει τα γραπτά κείμενα του Τσαρλς  Γουέμπστερ.Λεντμπίτερ και της Άνι Μπέζαντ – που του είχαν δοθεί αρχικά (πράγμα που εξηγεί το πρόβλημα με το οποίο ασχολείται) – συνέχισε με τη μελέτη του τεράστιου έργου της Μπλαβάτσκυ, μελετώντας επίσης τις Επιστολές του Μαχάτμα προς τον Α. Π. Σίνετ, όπου και κατά πρώτον αντιλήφθηκε την αντίφαση μεταξύ των κειμένων των Μπέζαντ / Λεντμπίτερ απέναντι στο έργο που τους είχαν εμπιστευθεί. [4]. Κατόπιν τούτου έγραψε:

“Δεν μπορούσα να πιστέψω ότι καλά πληροφορημένοι και χαρισματικοί άνθρωποι σαν τον Λεντμπίτερ και την Μπέζαντ “το πήραν στραβά”. Κατά κάποιο τρόπο το λάθος θα ήταν δικό μου. Γι' αυτό και πάλεψα με αυτό το πρόβλημα ίσως για 2 χρόνια. Όλο αυτό το διάστημα μελέτησα με κάθε λεπτομέρεια την κατάταξη των αρχών του ανθρώπου και από τις δύο απόψεις (π.χ. μελετώντας την Μπλαβάτσκυ στο “Κλειδί της Θεοσοφίας”) και προσπάθησα πολύ να τις συμφιλιώσω, όμως είναι αταίριαστες. Εν τέλει, βέβαια, αυτό με οδήγησε στο να εκδώσω το «ΑΙΘΕΡΙΚΟ ΔΙΠΛΟ»; Οι σοβαρές συνέπειες μιας λανθασμένης εικασίας”. [5].

Έχοντας γράψει το “Θεοσοφία – περί Τίνος Πρόκειται;” (1967) και το “Όταν Πεθαίνουμε” (1972), μια αναλυτική παρουσίαση των μεταθανάτιων καταστάσεων, στηριζόμενος με ακρίβεια στις Επιστολές του Μαχάτμα προς τον Α.Π.Σίνετ (με σημαντικές διαφοροποιήσεις ως προς τις διορατικές εικασίες του Λεντμπίτερ), υπηρέτησε ως Εθνικός Πρόεδρος της Θεοσοφικής Εταιρείας της Αγγλίας, (1969-1972). Μη υποστηριζόμενος από την τότε νεο-Θεοσοφική πλειονότητα στην Αγγλία, δεν μπορούσε να εξακολουθήσει να παραμένει Πρόεδρος. Ο Κρίσμας Χάμφρεϋς, όμως, στον οποίον οφείλουν ευγνωμοσύνη σοβαροί σπουδαστές του εσωτερισμού διότι συνεργάστηκε με την Ελίζαμπεθ Πρέστον στο “Μία Σύνοψη της Μυστικής Δοξασίας”(του μέγιστου έργου της Μπλαβάτσκυ) και σε μία (τρίτη και οριστική) έκδοση των Επιστολών του Μαχάτμα προς τον Α.Π.Σίνετ, τον συνέδραμε στην ίδρυση του Μπλαβάτσκυ Τραστ (1974). Ο Κρίσμας Χάμφρεϋς, [6] που ήταν κι αυτός εξίσου αποφασισμένος να κάνει ό,τι μπορούσε για να διασώσει τις διδασκαλίες της Μπλαβάτσκυ “όπως παραδόθηκαν”, έγραψε:

“...Υποστήριξα αυτόν τον βράχο δύναμης και γνώσης, τον κ. Τζέφρεϋ Φάρδινγκ.... για την ίδρυση του Μπλαβάτσκυ Τραστ, σε μια προσπάθεια να αποκόψουμε τις Στοές της μητρικής οργάνωσης από την ψευδο-Θεοσοφία και να τους δώσουμε τουλάχιστον έναν κατάλογο βιβλίων που περιέχουν την αυθεντική διδασκαλία. Το αν θα θεωρήσει κάποιος αληθινό τον τεράστιο κύκλο της σοφίας, που προσφέρεται στον κόσμο κάτω από αυτόν τον τίτλο, αυτό μόνο ο σπουδαστής θα το αποφασίσει. Τουλάχιστον, όμως, ας γίνει ξεκάθαρο τί είναι και τί δεν είναι “Θεοσοφία”. [7].

Ο ισχυρισμός του Τζέφρεϋ ότι οι διδασκαλίες της Ε.Π.Μπλαβάτσκυ και των Δασκάλων “αποτελούν την αυθεντική αποκάλυψη της Θεοσοφίας στην εποχή μας” είναι μια άποψη που αναγνώριζε ότι δεν την παραδεχόταν η πλειονότητα των μελών της Εταιρείας. [8]. Αρκετά συχνά, τα δύσκολα  κείμενα της Μπλαβάτσκυ δεν είναι τα πρώτα κείμενα στα οποία καταφεύγει ο πνευματικός αναζητητής και οι ιδέες που– ίσως επιμελώς – προκύπτουν από ένα σύνολο άλλων πηγών μάλλον δεν εγκαταλείπονται εύκολα. Mέσα στην Εταιρεία του Αντυάρ είχε γίνει απόπειρα– πιθανότατα  καλοπροαίρετη– να ξαναπαρουσιάσουν τις εν μέρει αφηρημένες έννοιες της Μπλαβάτσκυ,  διατυπωμένες πολύπλοκα και ασύνδετα, χρησιμοποιώντας ένα συστηματοποιημένο και λεπτομερές μεταφυσικό δόγμα. Στην καλύτερη περίπτωση, αυτό αντικατέστησε τη “ρίζα-ουσία” από την οποία μπορεί να προκύψει πνευματική  νοημοσύνη – διαίσθηση παράλληλα με νόηση αλλά η απόπειρα αυτή έφερε μαζί λάθη, ανακολουθίες ακόμα και κατασκευάσματα της φαντασίας. (Ο Έρνεστ Γουντ, στενός συνεργάτης στον εκδοτικό τομέα με τον Τ.Γ.Λεντμπίτερ στο Αντυάρ, γράφοντας αργότερα στην αυτοβιογραφία του “Είναι αυτό Θεοσοφία...;[9] περιγράφει πώς χρησιμοποιώντας τη φαντασία τους έψαχναν να βρουν κάποια λεπτομέρεια των Τσάκρα για τις δημοσιεύσεις τους). Αυτό το μεταγενέστερο υλικό έχει αποτελέσει τη  βάση πολλών πτυχών της πνευματικότητας της νέας εποχής. Μια τέτοια άποψη αναπόφευκτα προκαλεί κριτικές και η φράση “να ξαναγυρίσουμε στην Μπλαβάτσκυ” κατάντησε αστεϊσμός, αν και ο Τζέφρεϋ σήκωσε αμέσως το γάντι σε αυτόν τον παραλογισμό:

Μια τέτοια έκφραση θα μπορούσαν να την λένε σοβαρά μόνο  εκείνοι που  αγνοούν παντελώς όσα μας έδωσαν οι Δάσκαλοι, με τη δική της διαμεσολάβηση (δηλ.της Ε.Π.Μπλαβάτσκυ ). Είναι σαν οι ηλεκτρολόγοι μηχανολόγοι να αλληλο-πειράζονται ότι επιστρέφουν στον Φαραντέι ή ατομικοί επιστήμονες στον Πλάνκ ή στον Ράδεφορντ ή μαθηματικοί στον Νεύτωνα ή στον Άινστάιν. Δεν υπάρχει θέμα επιστροφής στον οποιονδήποτε σε ζητήματα γνώσης.[10].

Στις επόμενες λίγες δεκαετίες, ο Τζέφρεϋ αφοσιώθηκε σε ευρύ Θεοσοφικό έργο, συγγράφοντας βιβλία, κείμενα για ντοκυμανταίρ και πολλά άρθρα. Επανήλθε στην προώθηση της αποκατάστασης της ίδιας της Θεοσοφικής Εταιρείας με το άρθρο “Η Θεοσοφική Εταιρεία και το Μέλλον Της[11]  όπου εξέταζε χαρακτήρες όπως η Άνι Μπέζαντ, ο Τ.Γ. Λεντμπίτερ και ο Τζιντού Κρισναμούρτι με τους οποίους το έργο της Θεοσοφίας στις αρχές του 20ου αιώνα είχε παιχτεί τόσο δραματικά και καταστροφικά. Εξ αιτίας των προτάσεων για αλλαγή που περιείχε, το άρθρο αυτό  έγινε γνωστό ως “Μανιφέστο”.

Λίγα χρόνια πριν από τον θάνατό του έγραφε σε επιστολή προς τους φίλους του σε όλο τον κόσμο:

“Πενήντα χρόνια μετά από πραγματικά εντατική μελέτη καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η αυθεντική διάδοση της  απόκρυφης γνώσης, στον βαθμό που μας την παρέδωσαν τότε οι Δάσκαλοι, ήταν ένα μοναδικό παγκόσμιο γεγονός.. Δεν έχει αναγνωρισθεί ως τέτοιο, όπως θα έπρεπε”.[12]

Το πόσο σημαντικό είναι να επιστρέψουμε στη δέουσα εκτίμηση και κατανόηση της Θεοσοφίας της Μπλαβάτσκυ και των Δασκάλων και να την αναγνωρίσουμε ως μοναδικό γεγονός – προς όφελος της ανθρωπότητας – γίνεται κατανοητό όλο και περισσότερο. Μόνο όταν η αρχική διάχυση της γνώσης πετύχει τον μετασχηματισμό, θεωρείται ότι θα μπορούμε εύλογα να αναμένουμε και άλλες διδασκαλίες από τους Αντέπτ. Αυτός ήταν ο θεμέλιος λίθος της ζωής και του έργου του Τζέφρεϋ που έχει βαθύ πνευματικό αλτρουισμό στο επίκεντρό του.

Στη διάρκεια της ζωής του έγραψε πάνω από 150 άρθρα, δημοσίευσε 120 επιστολές, έγραψε 4 σενάρια για ντοκυμανταίρ, έδωσε εκατοντάδες διαλέξεων, δίδασκε και, παράλληλα, εξέδωσε σχεδόν 20 μεγαλύτερα και μικρότερα βιβλία, επεξεργαζόμενος συγχρόνως μια μεγάλη συλλογή πολύτιμου ηχητικού υλικού. Το έργο του Τζέφρεϋ εξακολουθεί να είναι σημαντικό και το Τραστ προσπαθεί να παρουσιάσει τη Θεοσοφία σε όσους επθυμούν να κατανοήσουν την εσωτερική φιλοσοφία απαλλαγμένη από τις αντιφατικές εικασίες του 20ου αιώνα.

Το Τραστ ( www.blavatskytrust.org.uk) εξακολουθεί να είναι δραστήριο. Παράλληλα δε με τη μετά θάνατο δημοσίευση και προώθηση του έργου του Τζέφρεϋ λειτουργεί και ως εκπαιδευτικός φιλανθρωπικός χορηγός  μιας επιτυχημένης Διεθνούς Έδρας του Δυτικού Εσωτερισμού (που περιλαμβάνει  τμήμα  Θεοσοφίας) στο φημισμένο Πανεπιστήμιο του Έξετερ (Ηνωμένο Βασίλειο).

Το Τραστ επανεξέδωσε  πρόσφατα (2009) το βιβλίο του Τζέφρεϋ Φάρδινγκ “Θεότητα, Κόσμος και Άνθρωπος” (διατίθεται και στο διαδίκτυο), επανεξέδωσε 4 ντοκυμανταίρ σε μορφή DVD και τον Αύγουστο (μετά τον θάνατό του) δημοσίευσε το “Η Καμπάλα και η Θεοσοφία”. Υπάρχουν πολλά – ανέκδοτα ακόμα – κείμενά του που πρόκειται να εκδοθούν. Σε αυτά περιλαμβάνεται ένας τόμος με τίτλο “Ο Λόγος” (κείμενο, που έχει αφήσει ημιτελές). Πριν από τον θάνατό του ερευνούσε και έγραφε το“Σύγκριση & Αντίθεση” (προσωρινός τίτλος) πάνω στο κυρίαρχο γι' αυτόν θέμα – τη σύγκριση της γνήσιας Θεοσοφίας προς εκείνην που αποτέλεσε την μη ηθελημένη νεο-ψευδο-παραφυάδα της.

 

Σημειώσεις:

1.  Βλ. “Άπαντα Μπλαβάτσκυ”, Τόμος 14, σελ.431

2.  Βλ. Συγκρίσεις “Θεοσοφίας προς Νεο-Θεοσοφία”, Μάργκαρετ Τόμας, Isis Books, 1995. (Προγενέστερη έκδοση είναι διαθέσιμη στο διαδίκτυο).

3. Άρθρο με τίτλο “Τί είναι η Θεοσοφική Εταιρεία;” πρωτοδημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 1969 στο περιοδικό “The Theosophist”. Βλέπε, ιστότοπο του Blavatsky Trust.  Επίσης, το“Τί Δεν Είναι η Θεοσοφία ή Τί Είναι η Θεοσοφία”.

4. Στο “ Η Θεοσοφική Εταιρεία και το Μέλλον Της” που πρωτοδημοσιεύθηκε στο “The High Country Theosophist”, τον Μάιο του 1997, έγραφε ο Τζέφρεϋ: “Η απόκλιση μεταξύ των δύο συστημάτων έγινε σαφέστατα εμφανής με την δημοσίευση των Επιστολών του Μαχάτμα το 1924/5. Είναι δυστύχημα ότι, για διάφορους λόγους, η δημοσίευσή τους καθυστέρησε τόσο”.Το πλήρες άρθρο υπάρχει στον ιστότοπο του Blavatsky Trust.

5. Από: “Μια βιογραφική διήγηση και απότιση τιμής στη ζωή και το έργο του Τζέφρεϋ Φάρδινγκ”, συνέντευξη στον Κάρλος Καρντόσο Αβελίνε που πρωτοδημοσιεύθηκε (blog 29 May 2010) στον ιστότοπο www.esoteric-philosophy.com. Η συνέντευξη, με την ευγενική άδεια του Κάρλος Καρντόσο Αβελίνε, διατίθεται στον ιστότοπο του Blavatsky Trust. Το άρθρο “Το Αιθερικό Διπλό”, επίσης διαθέσιμο στο διαδίκτυο.

6. Ο Κρίσμας Χάμφρεϋς (και η Στοά της οποίας ήταν Πρόεδρος) αποσπάσθηκε από την Θεοσοφική Εταιρεία το 1926, μια χρονιά που ήταν διχαστική για την Εταιρεία.  Έτσι προέκυψε τελικά η Βουδιστική Εταιρεία της Μεγάλης Βρετανίας.

7. Αυτοβιογραφία του Κρίσμας Χάμφρεϋς “Και οι Δύο Πλευρές του Κύκλου” δημοσιευμένη το 1978.

8. Βλ. “Τι  Δεν Είναι η Θεοσοφία”, πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό “TheTheosophist” (Μάιος-Ιούνιος 1971)

9. Έκδοση Rider & Co, 1936

10. Βλ. “Τί Δεν Είναι η Θεοσοφία”, πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό “TheTheosophist (Μάιος-Ιούνιος 1971)

11. Βλ.”Η Θεοσοφική Εταιρεία και το Μέλλον της”: www.blavastkytrust.org.uk/html/articles/

12. 24 Φεβρουαρίου 2000: Αναμενόμενη ημερομηνία δημοσίευσης της επιστολής στον ιστότοπο του Blavatsky Trust.

© blavatsky.gr 
Επιτρέπεται η αντιγραφή αποσπασμάτων υπό τον όρο ότι δεν γίνονται αλλαγές, δεν προστίθενται λέξεις ή εικόνες και ότι η πηγή αναγράφεται πλήρως και σωστά.