Η ΘΕΟΣΟΦΙΑ και το BARDO THODOL

 

Η ΘΕΟΣΟΦΙΑ και το BARDO THODOL
Ή
Εξετάζοντας τη συνάφεια μεταξύ του Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ και μιας Συγκεκριμένης Θιβετιανής Αίρεσης 

Του Κάρλος Καρντόσο Αβελίνε

Μπάρντο Τοντόλ

  Πρέπει να μελετήσει κανείς για να μάθει, να μάθει για να  καταλάβει, να καταλάβει για να κρίνει.»

Η μεταφορά που θέλει τον λύκο να ντύνεται αρνί συμβολίζει το γεγονός ότι, στον δρόμο για τη σοφία, είναι απολύτως αναγκαία η ικανότητα διάκρισης των εννοιών. «Ποτέ μην πεις: «Αυτό δεν το ξέρω – άρα, είναι ψέμα».

(Ναράντα, αρχαίος Ινδός φιλόσοφος)

 

Η Ε.Π.Μπλαβάτσκυ μας έχει διαφωτίσει σχετικά με μια Θιβετιανή αίρεση που δηλώνει Βουδδιστική. Οι ιδέες και οι μέθοδοι αυτής της αίρεσης είναι κάπως του συρμού στις μέρες μας, εν μέρει και λόγω της επιρροής που ακόμη ασκούν τα κείμενα του Καρλ Γκ. Γιουνγκ σε ορισμένους «εσωτερικούς» κύκλους. Το όνομα της αίρεσης είναι Νίνγκμαπα (Ningmapa) ή Ντουκ-πα (Dug-pa).  Η Ε.Π.Μπλαβάτσκυ  ασχολήθηκε με αυτήν στο άρθρο  «Μετενσαρκώσεις στο Θιβέτ» που έγραψε το 1882.

Ίσως να αποτελεί πρόκληση για τους μελετητές της Θεοσοφίας το γεγονός ότι  στον 21ο αιώνα ένας πασίγνωστος στοχαστής σαν τον Καρλ Γιουνγκ συνέδεσε το όνομά του με τα κείμενα της αίρεσης Νίνγκμα-πα καθώς και με τις μεθόδους  και τις αποκρυφιστικές τάσεις της.  Όπως θα δούμε, ένα από τα βασικά Νίνγκμα «ευπώλητα» βιβλία  - που τιτλοφορείται «Μπάρντο Τοντόλ  ή «Θιβετιανό Βιβλίο των Νεκρών» - άσκησε επί πολλά χρόνια επίδραση στον Γιουνγκ  και, μάλιστα, ο ίδιος το υποστήριξε δημοσίως  με μεγάλο ενθουσιασμό . 

Σε υποσημείωση στο άρθρο της «Μετενσαρκώσεις στο Θιβέτ» η Ε.Π.Μπλαβάτσκυ εξηγεί:

«Ο όρος Ντουκ-πα (Dug-pa) είναι υποτιμητικός στο Θιβέτ. Οι ίδιοι προφέρουν τον όρο «Ντογκ-πα» (Dog-pa) που παραπέμπει σε ρήμα που σημαίνει «δένω»  (εννοώντας αυτούς που είναι δεμένοι στην παλαιά πίστη). Ενώ το πρώτιστης σημασίας τάγμα – οι Γκελούκ-πα (Gyeluk-pa) (οι Κιτρινοσκούφηδες) – και ο κόσμος γενικά, χρησιμοποιούν την λέξη με την έννοια του «Ντουκ-πα», που σημαίνει κακόβουλος, αυτός που επιδίδεται σε μαγγανείες.»[1]
Το όνομα «Νίνγκμα-πα» (Ningma-pa) μεταγράφεται από τα Θιβετιανά και ως «Νυάνγκ-να-πα» (Nyang-na-pa). [2]
Στο βασικό τμήμα του άρθρου της ίδιας σελίδας, η Ε.Π.Μπ. περιγράφει την αίρεση  ως εξής: «Οι «Ντουγκ-πα ή Κοκκινοσκούφηδες» ανήκουν στην αρχαία αίρεση Νυάνγκ-να-πα  που αντιστάθηκε στη θρησκευτική μεταρρύθμιση που εισήγαγε ο Τσονγκ-κα-πα μεταξύ τέλους του 14ου αι. και αρχής του 15ου αι.»

Αυτή είναι, λοιπόν, η θεοσοφική άποψη για τους Νίνγκμα –πα  ή την «Θιβετιανή Βουδδιστική» αίρεση Ντούγκ-πα.  Οι Ντούγκ-πα απεργάζονται κακόβουλες ενέργειες.  Οι Θεόσοφοι, αντίθετα,  αναζητούν την αλήθεια. Το μότο του Θεοσοφικού Κινήματος είναι – «δεν υπάρχει θρησκεία ανώτερη από την αλήθεια». Οι Θεόσοφοι τιμούν την αλήθεια πάνω από όλα. Οι Ντούγκ-πα προτιμούν να δημιουργούν ένα σύννεφο σύγχυσης  ανάμεσα στην αλήθεια και στο ψέμα για να πετυχαίνουν τον στόχο τους και να εξυπηρετούν  τα ιδιοτελή τους συμφέροντα.

Έχοντας αναφέρει όλα αυτά, πρέπει τώρα να εξετάσουμε αν υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι «Το Θιβετιανό Βιβλίο των Νεκρών» είναι όντως κείμενο των Νίνγκμα και να αποδείξουμε ότι δεν έχει απολύτως καμία σχέση με τη Θεοσοφία ή οιαδήποτε θεοσοφική πηγή.

1.     Το Μπάρντο Τοντόλ (BardoThodol)  είναι Νίνγκμα.
2.       Οι Απόψεις του Καρλ Γιουνγκ για το Μπάρντο Τοντόλ.

Στην Εισαγωγή του στο «Θιβετιανό Βιβλίο των Νεκρών» ο συντάκτης και επιμελητής του τόμου παραδέχεται με ειλικρίνεια:

«Θεωρήσαμε το κείμενό μας που ανάγεται στην παλαιά Σχολή των Κοκκινοσκούφηδων (…) πολύ αντιπροσωπευτικό της αρχικής εκδοχής η οποία, βάσει εσωτερικής μαρτυρίας που προκύπτει από το χειρόγραφο που έχουμε στη διάθεσή μας, ήταν πιθανώς προ-Βουδδιστικό, τουλάχιστον στα βασικά σημεία». [3]

Εδώ ο κ. Έβανς-Γουέντζ  επιβεβαιώνει την περιγραφή της Ε.Π.Μπλαβάτσκυ  ως προς το  ότι η Ντουγκ-πα«φιλοσοφία» είναι όντως προ-Βουδδιστική, ασχέτως αν  εξωτερικά παρουσιάζεται σαν Βουδδιστική. Στην Εισαγωγή του, ο Έβανς-Γουέντζ  επιτίθεται με σφοδρότητα κατά του τάγματος  Γκελούγκ-πα(Κιτρινοσκούφηδες), υποστηρίζοντας  το προσωπικό του ενδιαφέρον να στρατευτεί  υπέρ των  Νίνγκμα (Κοκκινοσκούφηδων).  

Υπάρχουν πολλά ακόμη στοιχεία που, πέραν πάσης αμφιβολίας, αποδεικνύουν  τον Νίνγκμα-πα  χαρακτήρα του «Θιβετιανού Βιβλίου των Νεκρών» ή «Μπάρντο Τοντόλ». Ο Δρ Ζαν-Λουί Σιεμόν, επί χρόνια συνεργάτης της Ενωμένης Στοάς των Θεόσοφων στο Παρίσι, έχει γράψει μια ακριβέστατη πραγματεία για το συγκεκριμένο βιβλίο. Λέει ο κ. Σιεμόν:
«….Το βιβλίο αναγνωρίζεται σαν κείμενο που ανήκει στην αρχαία παράδοση Νίνγκμα-πα (Nyingmapa)  η οποία δεν δέχτηκε μεταρρυθμίσεις…»[4]

Η ταυτότητα Νίνγκμα-πατου «Μπάρντο Τοντόλ» βεβαιώνεται και από τον ίδιο τον Δαλάι Λάμα. [5]

Ωστόσο, είναι αλήθεια ότι ο κ. Έβανς-Γουέντζ υπαινίσσεται στη Εισαγωγή του (σ.72) ότι και το τάγμα Γκελούγκ-πα  χρησιμοποιεί το βιβλίο.
Ο Δρ. Ζαν-Λουί Σιεμόν το ερευνά και αποδεικνύει ότι αυτό είναι ψέμα. Αναφερόμενος στην εποχή που η Ε.Π.Μπλαβάτσκυ ήταν ακόμη εν ζωή,  λέει:

«Εκείνα τα χρόνια, τη δεκαετία του 1880, τότε που η Θεοσοφία αντιμαχόταν τον Πνευματισμό προσπαθώντας να εξηγήσει με λογικό τρόπο τις περίφημες «επικοινωνίες με νεκρούς», διαπιστώνει κανείς ότι οι ίδιοι οι Δάσκαλοι της κας Μπλαβάτσκυ είχαν μια φορτισμένη αλληλογραφία πάνω στο θέμα αυτών των επικοινωνιών με  κάποιους  Άγγλους που ζούσαν στην Ινδία. Στα εν λόγω γράμματα δεν γίνεται αναφορά στο «Μπάρντο Τοντόλ». Το αντίθετο μάλιστα: από τον όγκο των παρεχομένων πληροφοριών,  μπορεί να φτάσει κανείς σε ένα μοντέλο που με συνέπεια εξηγεί την εμπειρία της μεταθανάτιας συνειδητότητας. Αυτό, ενώ είναι πολύ διαφορετικό από το σχήμα που προτείνει το «Θιβετιανό Βιβλίο των Νεκρών», έχει το πλεονέκτημα ότι εξηγεί τις καίριες εμπειρίες που διηγούνται,  τώρα καθώς τελειώνει ο αιώνας που ζούμε, ασθενείς που ξαναζωντάνεψαν  ενώ έπνεαν τα λοίσθια». [6]

Οι θεοσοφικές διδασκαλίες πρεσβεύουν ότι όλη η μεταθανάτια διαδικασία γίνεται με φυσικό τρόπο. Εξελίσσεται σύμφωνα με τον νόμο του Κάρμα. Αντίθετα, το «Βιβλίο των Νεκρών» των Νίγκμα διατείνεται ότι είναι ένα βιβλίο που δίνει πρακτικές οδηγίες σε όσους θέλουν να αποφύγουν τον Νόμο του Κάρμα.
Ο στόχος του να αποφύγει κανείς το Κάρμα έχει αυταπόδεικτα τα χαρακτηριστικά της άποψης των Ντούγκ-πα ή Νίνγκμα.  Επιπλέον, είναι εκ διαμέτρου αντίθετος προς την Θεοσοφία. Ο Νόμος του Κάρμα διδάσκει πόσο αναγκαίος είναι ο Κώδικας Ηθικής, μια ιδέα  βασική  στην εσωτερική φιλοσοφία.

Ο Καρλ Γκούσταβ Γιούνγκ αγνόησε παντελώς τον Νόμο του Κάρμα στα κείμενα και στα βιβλία που έγραψε. Επίσης, απέφυγε να γράψει σχετικά με ή να υπερασπισθεί οιοδήποτε είδος Ηθικού Κώδικα. Επί του προκειμένου, μεταξύ άλλων, ο Γιούνγκ σκεφτόταν κι έγραφε σαν τους Νίνγκμα-πα.

Ποιά είναι, λοιπόν, η άποψη την οποίαν υπερασπίζεται  ο Καρλ Γιουνγκ σχετικά με το «Μπάρντο Τοντόλ ή «Θιβετιανό Βιβλίο των Νεκρών»;

Ανάμεσα σε πάρα πολλά εγκωμιαστικά σχόλια ομολογεί ότι:
«Για χρόνια, από τότε που πρωτοεκδόθηκε, το «Μπάρντο Τοντόλ» ήταν η μόνιμη συντροφιά  μου και σε αυτό οφείλω όχι μόνο πολλές ιδέες και ανακαλύψεις που κέντρισαν το ενδιαφέρον μου αλλά και βασικές γνώσεις (….). Η φιλοσοφία του περιλαμβάνει την πεμπτουσία της Βουδδιστικής ψυχολογικής αξιολόγησης.  Και ως τέτοιο μπορεί, πράγματι,  να πει κανείς ότι η υπεροχή του είναι αξεπέραστη.» [7]

Στην ίδια σελίδα ο Γιούνγκ δηλώνει: «Είμαι βέβαιος ότι όλοι όσοι διαβάζουν με ανοιχτά μάτια αυτό το βιβλίο,  επιτρέποντάς του να τους εντυπωθεί  χωρίς προκατάληψη, θα λάβουν πλούσια ανταμοιβή.»

Είναι πασίγνωστο και καταγεγραμμένο στην Ιστορία το γεγονός  ότι ο Γιούνγκ έτρεφε συμπάθεια για τον Χιτλερικό Ναζισμό. Ο στοχαστής του 20ου αι.  Έριχ Φρομ έγραψε ότι αυτή η συμπάθεια εν μέρει προέκυψε επειδή τόσο ο Αδόλφος Χίτλερ όσο και ο Καρλ Γιουνγκ είχαν νεκροφιλικό  χαρακτήρα. Με άλλα λόγια, αγαπούσαν τον θάνατο. Μετά από κάποιες σελίδες όπου περιγράφεται η έλλειψη σεβασμού του Γιουνγκ  απέναντι στη ζωή  κι η συνάφειά του με δραστηριότητες απαξιωτικές για αυτήν, ο Φρομ προσθέτει και τα εξής: «Η συμπάθειά του προς τον Χίτλερ και τις φυλετικές του θεωρίες είναι μία ακόμη έκφραση της συγγένειάς του με ανθρώπους που ο θάνατος τους ασκεί έλξη.» [8]

Αυτός ο παράγοντας είναι εξαιρετικά σημαντικός για την εσωτερική φιλοσοφία. Η Θεοσοφία προάγει την αγάπη για τη Ζωή και την Αλήθεια. Διδάσκει τον σεβασμό για όλα τα όντα. Και ειδικότερα, καταδικάζει τη νεκρομαντεία. Η Ε.Π.Μπλαβάτσκυ έγραψε ότι αυτή ήταν εξαρχής μία από τις βασικές διαφορές ανάμεσα στον Βουδδισμό του Τσον-γκα-πά και την αντι-εξελικτική σέχτα Νίνγκμα ή Ντούκπα.

Έλεγε: «Ακριβώς επειδή, μεταξύ πολλών άλλων μεταρρυθμίσεων, ο Τσονγκ-κα-πα απαγόρευσε τη νεκρομαντεία (που ακόμα και σήμερα την εφαρμόζουν με άκρως αηδιαστικές τελετουργίες  οι Μπον (Bhons – αυτόχθονες του Θιβέτ – με τους οποίους οι Κοκκινοσκούφηδες ή Σαμάρ (Shammars) ήταν πάντα συναδελφωμένοι) οι τελευταίοι αντιστάθηκαν στις εντολές του. Αποσχιζόμενοι από τους Γκελούκ-πα(Κιτρινοσκούφηδες), οι Ντούγκ-πα (Κοκκινοσκούφηδες)- αποτελώντας εξαρχής ισχνή μειοψηφία– εγκαταστάθηκαν σε διάφορα σημεία του Θιβέτ…» [9]

Επομένως, μπορούμε  να καταλάβουμε ότι τόσο το  «Μπάρντο Τοντόλ» όσο και τα βιβλία του Γιουνγκ συνιστούν πρόκληση για τους αναγνώστες τους. Αντιμετωπίζοντας τα Νίνγκμα κείμενα και τις σχολές σκέψης που λειτουργούν στη σφαίρα αυτών των κειμένων, οι σπουδαστές πρέπει να αναπτύσσουν τη δική τους ικανότητα διάκρισης μεταξύ πραγματικότητας και ψευδαίσθησης, μεταξύ γεγονότος και φαντασιοπληξίας, μεταξύ ειλικρίνειας και προσποίησης. Η αλήθεια βρίσκεται συνήθως κάτω από την επιφάνεια. Στο κλείσιμο του πρώτου τόμου του μνημειώδους έργου της «Αποκαλυμμένη Ίσις», η Ελένα Πετρόβνα Μπλαβάτσκυ αναφέρει αυτολεξεί τα παρακάτω λόγια του Ναράντα, του αρχαίου Ινδού φιλοσόφου:
«Ποτέ μην πεις: «Αυτό δεν το ξέρω – άρα, είναι ψέμα.» Πρέπει να μελετήσει κανείς για να μάθει, να μάθει για να  καταλάβει, να καταλάβει για να κρίνει.»  [10]

Ωστόσο, η γνήσια ικανότητα διάκρισης  δεν προκύπτει μόνο μέσα από ήρεμη μελέτη. Προκύπτει και από μια αίσθηση ηθικού καθήκοντος – που πάει χέρι-χέρι με  την αυτοπεποίθηση και τον αλτρουισμό.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] «Μετενσαρκώσεις στο Θιβέτ», άρθρο της Ε.Π.Μπλαβάτσκυ. Δημοσιεύθηκε στα «Θεοσοφικά Άρθρα» H.P.B., Theosophy Co., Los Angeles, 1981 – τρίτομη συλλογή των άρθρων της. Βλ. τόμο III, σ. 357. Το άρθρο περιλαμβάνεται στα «Άπαντα Μπλαβάτσκυ», TPH, τόμος IV, σσ. 8-19. Συμπεριλαμβάνεται στο «Σύγχρονο Πανάριον» («A Modern Panarion»), H.P.B., Theosophy Co., 1981, σσ. 497-504. Επίσης, στο φυλλάδιο της Ενωμένης Στοάς των Θεόσοφων (ULT) με τίτλο «Θιβετιανές Διδασκαλίες – Άρθρα της Ε.Π.Μπλαβάτσκυ», Theosophy Co., σσ. 33-41.

[2] Στην δική του έκδοση αυτού του άρθρου, ο κ. Boris de Zirkoff εγκατέλειψε την μεταγραφή που αρχικά υιοθέτησε η Ε.Π.Μπ. – «Nyang –na-pa» - και χρησιμοποίησε την πιο πρόσφατη μεταγραφή «Ningmapa». Βλ. «Άπαντα Μπλαβάτσκυ», TPH, τόμος IV, σ. 10, γραμμή 1.

[3] «Το Θιβετιανό Βιβλίο των Νεκρών» επιμελήθηκε και εξέδωσε ο Γ.Γ.Έβαν-Γουέντζ  (W.Y.Evan-Wentz), Oxford University Press, London – Oxford – New York, copyright 1960 by W. Y. Evans –Wentz (2η έκδοση, 1949), 250 σελίδες. Βλ. σσ. 72-73

[4] «Η Θεοσοφία και το Θιβετιανό Βιβλίο των Νεκρών- Ο θάνατος και η μεταθανάτια εμπειρία», «Τα Θεοσοφικά Τετράδια»  (Paris, copyright «Θεοσοφικά Κείμενα», 1990,  16σέλιδο φυλλάδιο).

[5] Βλέπε «Kindness, Clarity and Insight», Snow Lion Publications, Ithaca (NY), USA, 1984. Συμπεριλαμβάνεται στο  «Θεοσοφία και το Θιβετιανό Βιβλίο των Νεκρών – Ο θάνατος και η μεταθανάτια εμπειρία», σσ. 24-25

[6] «Η Θεοσοφία και το Θιβετιανό Βιβλίο των Νεκρών – Ο θάνατος και η μεταθανάτια εμπειρία», «Θεοσοφικά Τετράδια», Paris, βλ.σ. 2

[7] «Το Θιβετιανό Βιβλίο των Νεκρών» επιμελήθηκε και εξέδωσε ο Γ.Γ. Έβαν-Γουέντζ, «Psychological Commentary» του Κ.Γκ.Γιουνγκ, βλ. Σ. xxxvi – xxxvii.

[8] «Η Καρδιά του Ανθρώπου – Η Δύναμή του για το Καλό και το Κακό», του Έριχ Φρομ, Perennial Library, Harper & Row, New York, Evanston, San Francisco, London, copyright 1964, 212 σελίδων, βλ. σσ. 42-45, ειδικότερα  σ. 45. Εδώ, ο Φρομ δίνει διάφορες απτές αποδείξεις για τις νεκροφιλικές τάσεις  του Γιουνγκ, ιδέες και πράξεις του – που βασίζονται στην ίδια την αυτοβιογραφία του Γιουνγκ.

[9] «Μετενσαρκώσεις στο Θιβέτ», άρθρο της Ε.Π.Μπλαβάτσκυ, δημοσιευμένο στα «Θεοσοφικά Άρθρα», τόμος III, βλ. σσ. 358-359

[10] «Αποκαλυμμένη Ίσις», Ε. Π. Μπλαβάτσκυ, Theosophy Co., Los Angeles, τόμος I, σ.628

-          Περί Ψυχολογίας και  Κώδικα Ηθικής, βλέπε, επίσης το κείμενο «Φρόυντ, Γιουνγκ και  Κώδικας Ηθικής» του Έριχ Φρομ, που είναι διαθέσιμο στο: www.Esoteric-Philosophy.com 

 

© blavatsky.gr 
Επιτρέπεται η αντιγραφή αποσπασμάτων υπό τον όρο ότι δεν γίνονται αλλαγές, δεν προστίθενται λέξεις ή εικόνες και ότι η πηγή αναγράφεται πλήρως και σωστά.